معرفی آثار گردشگری و تاریخی کرمانشاه

با درود و شادباش نوروز باستانی.اگر قصد مسافرت دارید فصل بهار و به خصوص نوروز بهترین زمان است برای بازدید از کرمانشاه استان سنگ و رنگ و آهنگ .استانی که تمام ویزگی های یک محل بسیار خوب را برای گردشگری دارد وآثار تاریخی متنوع آن این استان را بعد از شهر رم به عنوان بزرگترین موزه تاریخ در آورده است.

 

تنوع آثار تاریخی و باستانی این استان به اندازه ای است که شما گردشگر گرامی میتوانید آثارتاریخی از دوران پیش از تاریخ تا دوران پهلوی را مشاهده نمایید و در واقع با این سفر شما از دالان تاریخ عبور میکنید.

در این جستار تلاش شده تا استان کرمانشاهان را و هر آنچه در مورد گردشگری آن لازم دارید معرفی نمایم.(پزوهش و نگارش:سعید قاسمی-مدرس دانشگاه.روزنامه نگار.پزوهشگر تاریخ)

اما پیش از آن لازم میدانم که از بزرگوارانی که در تهیه این مجموعه نگارنده را یاری نمودند صمیمانه تشکر نمایم.

شهردار  محترم کرمانشاه و تمام مجموعه شهرداری

-استاد اردشیر کشاورز پژوهشگر ارزنده کرمانشاه

-مهندس صادق مطاعی

-و با تشکر ویژه از سازمان میراث فرهنگی.گردشگری استان کرمانشاهان به خصوص

مهندس جلیل رحیمی مدیر سازمان

مهندس سپهر مدیر اداره صنایع دستی

-جناب آقای مرادی بیستونی

همچنین جناب آقای احمدی مدیر روابط عمومی سازمان میراث فرهنگی کرمانشاه که با توجه به حجم کار زیاد همواره جهت خدمت به مردم و پژوهشگران پیشگام بوده اند.

معرفی آثار باستانی و تاریخی کرمانشاه

اطلاعات کلی استان:

موقعیت جغرافیائی استان: این استان در قسمت غرب ایران قرار دارد و با وسعتی معادل 24636 کیلومتر مربع بین 33 درجه و36 دقیقه تا 35 درجه و15 دقیقه عرض شمالی و 45 دقیقه تا 48 درجه و 30 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار گرفته است

 این استان حدود45/1 درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده است که با این وصفه هجدهمین استان کشور از لحاظ وسعت می باشد

محدوده استان از شمال به استان کردستان ، از جنوب به استانهای لرستان و ایلام ، از مشرق به استان همدان و از طرف غرب با کشور عراق همسایه می باشد

راهای ارتباطی که شما میتوانید از طریق آن از هر شهری در ایران به کرمانشاه برسید و خوشبختانه بیشتر مسیر جاده استان کرمانشاه بزرگراه راه کربلا میباشد.همچنین مناطق تاریخی و باستانی و گردشگری فراوانی در مسیر موجود میباشد

راههای ارتباطی استان : راههای ارتباطی این استان به شرح زیر می باشند:

1-                                         راه ارتباطی کرمانشاه – هرسین – نورآباد – خرم آباد

2-                                         راه ارتباطی کرمانشاه – بیستون – صحنه – کنگاور – اسدآباد – همدان - تهران

3-                                         راه ارتباطی کرمانشاه – بیستون – صحنه – نهاوند – بروجرد – خرم آباد

4-                                         راه ارتباطی کرمانشاه – بیستون – سنقر- اسدآباد – همدان

5-                                         راه ارتباطی کرمانشاه – بیستون – سنقر- قروه - سنندج

6-                                          راه ارتباطی کرمانشاه – کامیارن - سنندج

7-                                         راه ارتباطی کرمانشاه – اسلام آباد – حمیل – اهواز

8-                                         راه ارتباطی کرمانشاه – اسلام آباد – گواور – ایلام

9-                                         راه ارتباطی کرمانشاه – اسلام آباد – کرند – سرپلذهاب – قصرشیرین – خسروی – کشور عراق

10-                                     راه ارتباطی کرمانشاه – اسلام آباد – گیلانغرب-  سرپلذهاب – قصرشیرین – خسروی – کشور عراق

11-                                     راه ارتباطی کرمانشاه – اسلام آباد – کرند – سرپلذهاب – قصرشیرین – نفت شهر - سومار

12-                                     راه ارتباطی کرمانشاه – روانسر – جوانرود – تازه آباد

13-                                     راه ارتباطی کرمانشاه – روانسر – پاوه –نوسود – مریوان - سنندج

نژاد مردم استان: نژاد اغلب مردم استان کرد می باشد بنا بر تحقیقات به عمل آمده کردها همان مادها هستند و یا شاخه بزرگی از دولت کهن مادها می باشند کردهای این منطقه دارای لهجه های مختلفی می باشند ازجمله کردی هورامی  کردی کرماجانی ( کلهر و سورانی) در قسمت های شرقی این استان زبان لری و لکی رایج است و همچنین در قسمتهائی از شهرستان سنقر استان  افرادی نیز با زبان ترکی محاوره می نمایند.

معرفی آثار باستانی کرمانشاه

 قبل از  معرفی آثار باستانی نگاهی اجمالی به حوادث و اتفاقاتی که در طول تاریخ بر این استان گذشته را مورد بحث قرار می دهیم تا ذهن بیشتر روی آثار به جای مانده متمرکز شود.

پیشینه تاریخی استان : استان تاریخی ما مانند سایر نقاط کشور باستانی ما آثاری از دورانهای مختلف تاریخی را درخود جای داده است شواهد و مدارک باستانشناسان برجسته  نشان میدهد این منطقه از اولین زیستگاههای انسان اولیه به شمار می رفته و یکی از مناطق جمعیتی کوهستانهای زاگرس بوده است تمامی مراحل و ادوار زندگی انسان از عهد حجر تا دوره های تمدنی پیش از تاریخ و سپس تا تشکیل حکومتهای بزرگ ، سیر تحول خود را در این منطقه طی کرده است اکنون به اختصار در خصوص اتفاقات و دورانهای تاریخی این منطقه از کشور عزیزمان را مورد مطالعه قرار می دهیم.البته قصد نگارنده آشنایی مختصری با تاریخ کرمانشاهان و به ویزه اشنایی با اماکن تاریخی تهیه شده است

دوران ماقبل تاریخ 

استان کرمانشاه سرزمینی است که در ایران جزو کهن ترین مناطق به شمار می رود کرمانشاهان از دیر باز دارای تمدن و فرهنگ درخشانی بوده است به طوریکه آنرا یکی از نخستین مراکز پیدائی تمدن بشری دانسته اند که البته وجود محوطه ها و غارهای پیش از تاریخ در این دیار مؤید این مطلب است

حدود صد هزار سال پیش انسانهای نخستین (نئاندرتال)پدیدار شدند و سپس انسانهای که به هوموساپین معروف بودند که نژاد پس از او بودند حدود پنجاه هزار سال پیش در روی زمین پراکنده شدند که انسانهای کنونی از نسل او میباشند . فسیل های انسانهای عصر پارینه سنگی در مناطقی از ایران ازجمله کرمانشاهان یافت شده است. به نظر می رسد انسان های نخستین خاورمیانه در دامنه های غربی زاگرس در ایران  در کرمانشاهان و شمال البرز میزیسته اند

کاوشها و پژوهشهای مختلفی در محوطه های پیش از تاریخ استان کرمانشاه انجام شده است از جمله قدیمی ترین آثاری تا کنون از دوران پیش از تاریخ در فلات ایران بدست آمده است ابزار سنگی و از جمله یک تبر سنگی است که در اطراف کرمانشاه پیدا شده است و حدود یک صد هزار سال قدمت دارد.

همچنین طی کاوشهای که در غار شکارچیان بیستون انجام گرفته است ابزار هائی به همراه بقایای استخوانهای انسان در لایه های غار کشف شده است که استخوانها به انسان نخستین( نئاندرتال) نسبت داده شده است به این ترتیب غار بیستون ظاهرا در خلال دوره یخچالی حدود هشتاد الی صدهزار سال پیش زیستگاه بشری بوده است.به همین دلیل است که کرمانشاهان را گهواره تمدن مینامند

پس از گذشت دوران جمع آوری غذا بشر به تدریج به رمز کشف نباتات و اهلی نمودن حیوانات پی برد و این دوران جدید به اصطلاح باستانشناسی به نام استقرار در دهکده ها نامیده می شود. بر اساس یافته های باستانشناسان در غارهای استان کرمانشاه این دیار جزء اولین مکانهائی بودند که به اهلی کردن حیوانات پرداختند . در این غارها بقایای استخوانهای انسان و اسب در عمق زمین یافت شده است . همچنین در منطقه کرند فعلی که در قدیم شهری به نام کارینا وجود داشته است دانه ای به نام « امر» یافت شده است که محققان آنرا جد گندم دانسته اند و این دلیلی است بر قدمت تاریخ و تمدن این سرزمین و اینکه ساکنان این منطقه جزء اولین منطق و انسانهائی بوده اند که به کشاورزی و دامپروری پرداخته اند و دوره های تمدنی را پشت سر گذاشته و وارد دوره های جدید تر همچون کشاورزی و شهر نشینی شده اند.

در گنج دره در فاصله هفت کیلومتری شهر هرسین که متعلق به 8500 تا 7000 سال قبل از میلاد است به خانه های شکیل و رنگ شده بر می خوریم و در تپه سراب کرمانشاه از عصر میان سنگی بخشی از عصر حجر حدود 6000 سال قبل از میلاد پیکره قدیمیترین الهه زن به دست آمده است. در کرمانشاه جاده باستانی وجود دارد که در قدیم فلات ایران را به جلگه بین النهرین متصل می کرده است و در زمان مادها بابل را به پایتخت قدیمی هگمتانه مرتبط می ساخته است این راه در زمان سلوکیان وسیله اتصال سلوکیه به شهر صد دروازه ( دامغان ) بوده و در زمان ساسانیان شهر تیسفون را به کرمانشاه می پیوسته و امروز میان تهران و بغداد است . کرمانشاه برای مردم فلات ایران به منزله کلید دنیای متمدن آن زمان محسوب می شده است.

دشت بزرگ کرمانشاه در عهد باستان به سبب اسبان خود مشهور بوده است و به نام نسا یا نیشا خوانده می شده است و آن نام اساطیری است که با آئین دیونیسوس توسط یونانیان به این منطقه انتقال یافته است

آثار با ارزشی از زندگی و تمدن پیش از تاریخ در کرمانشاه یافت شده است که از جمله به نواحی گنج دره هرسین ، تپه سراب کرمانشاه ، چغا گاوانه اسلام آباد ، تپه گودین کنگاور و . . .

در ناحیه گنج دره در فاصله هفت کیلومتری شهر هرسین که متعلق به 8500 تا 7000 سال قبل از میلاد است به خانه های شکیل و رنگ شده برمی خوریم که نشان از وجود قدمت تمدن شهرنشینی و خانه سازی در این استان است و در تپه سراب کرمانشاه از عصر میان سنگی بخشی از عصر حجر حدود 6000 سال قبل از میلاد پیکره قدیمیترین الهه زن به دست آمده است

اقوام قبل از آریائیها و دولت ماد

 با اکتشافاتی که در سالهای اخیر در مناطق غرب ایران و بویژه کرمانشاهان و ایلام توسط هیئت های داخلی و خارجی انجام گرفته اشیاء متعددی به دست آمده که نمایانگر استقرار مردمی هنرمند و علاقه مند به سوارکاری  بوده است . این مجموعه اشیاء هم از نظر محدوده جغرافیائی وضعیتی معین و مشخص دارند ، بدین معنی که فاصله زمانی بین هزاره سوم تا هزاره اول قبل از میلاد را در بر می گیرد.کرمانشاهان از معدود استانهایی است که اثار و بقایای انسان نئاندرتال و بشر ابزار ساز را دارد.بسیاری از این آثار را میتوانید در موزه پارینه سنگی کرمانشاه واقع در تکیه بیگلر بیگی مشاهده نمایید

عیلامیان :عیلام کشوری شامل خوزستان – لرستان امروزی – استان ایلام و گاه قسمتی از استان کرمانشاهان کنونی و سرزمین بختیاری بوده است در زمان حکمرانی این سلسله سراسر دجله و قسمت اعظم خلیج فارس و سلسه جبال زاگرس از جمله منطقه کرمانشاهان تحت تسلط عیلام در آمد. حکومت عیلام به صورت ملوک الطوایفی و فدرال بود . از وقایع مهم دوران عیلامیان می توان به تشکیل نخستین امپراطوری در فلات ایران اشاره کرد.

لولوبی : آخرین دسته از کسانی که قبل از مادها در غرب فلات ایران مستقر شدند اقوامی به نام لولوبی – گوتی – کاسی و . . . بودند . قوم لولوبی در ذهاب کرمانشاه شهر زور و سلیمانیه سکونت داشتند . از شاهان معروف لولوبی ها « آنوبانی نی» بوده که ظاهرا در سده 22 قبل از میلاد سنگ نوشته ای از او بر صخره سرپل ذهاب نزدیک شهر سرپل ذهاب هنوز وجود دارد این نوشته می رساند که لولوبیها در نیمه دوم هزاره سوم قبل از میلاد دارای دولتی بوده اند ولی منابع آشوری تاسیس دولت لولوبی را در آغاز هزاره اول میلاد ذکر کرده اند. در کتیبه ذکر شده است که آنوبانی نی  پادشاه لولوبوم تصویر خویش و تصویر ایشتار را بر کوه بادیر یا پائیز نقش کردهاست اشاره کوه بادیر که محل سنگ نوشته است حکایت از این دارد که شاید صحنه پیروزی یا مرز تصرفات آنوبانی نی در اینجا باشد. در استان کرمانشاه آثاری از دوران لولوبی ها به جا مانده است که در ناحیه سرپل ذهاب قرار دارند و گویای بخشی از تاریخ این سرزمین است و از نظر وجود آثاری از این دوران تاریخی با این قدمت ( 4200سال) در کشور کم نظیر بوده بسیار مورد توجه پژوهشگران و گردشگران خارجی و داخلی می باشد.کتیبه انوبانی نی با توجه به پژوهش های اینجانب قدیمی تریت کتیبه نوشتاری جهان است

گوتیان: گوتیان یا کوتیان در شرق – شمال و شمال غربی لولوبیان و احتمالا در آذربایجان و کردستان و کرمانشاهان کنونی در سده23 قبل از میلاد می زیسته اند . گوتیان با وجود اینکه دارای فرهنگ و تمدن درخشانی نبوده اند ولی توانستند ارتش قدرتمند و منظمی را به وجود بیاورند و بر قدرتهای همسایه پیروز شوند . از وقایع مهم و ویژگیهای دوران کوتیها می توان به مواردی همچون بدست آوردن فرمانروائی عالیه دو رود بین النهرین و برتری نظامی بر سایر کشور ها اشاره نمود. در این دوران حکومت در دست سران محلی بود . داشتن پادشاهی  با دوران 6 الی 7 سال و از خاندان متفاوت و مشابه بودن سیستم حکومت آنها با جمهوریهای فعلی از لحاظ انتخاب پادشاه از ویژگیهای حکومتهای کوتی بود نام قوم کوتی با نام جودی در قرآن کریم مطرح شده است « سوره هود آیه 44)

در این دوره کرمانشاهان و قصر شیرین به عنوان اقلیم چهارم و سرزمین متعلق به آفتاب و افراد افضل بشر مشهور بوده اند که به معدن انبیا و اولیا و حکما و فضلا و ارباب دین و دولت و اصحاب ملک و ملت مشهور بوده اند

کاسیان : کاسی ها قومی آسیائی نژاد بودند که در نیمه اول هزاره دوم قبل از میلاد از حدود شش سده بر اراضی دو رود ( بین النهرین) و مرکز کوهستان زاگرس از جمله منطقه کرمانشاهان حکومت کردند . کاسیان در نهایت به دست دولت عیلام منقرض شد.

سلسله ماد

مادها درپایان سده هشتم و آغاز سده هفتم قبل از میلاد در نواحی غرب ایران حکومت می کردند این سلسله اولین حکومتی است که به شیوه پادشاهی و از نژاد آریائی ها بودند از جمله وقایع مهم این دوران انتخاب کرند به عنوان انتخاب دولت ضحاک  از جمله قلمرو آنان کرمانشاهان بود که از ایالتهای غربی ماد محسوب می شد

کرمانشاهان در زمان مادها: نام قبایل مادی وپارسوا همان نام های یونانی مادی وپارسی ها است. نخستین اشاره به این قوم در کتیبه ای به تاریخ837 قبل از میلاد است که گزارش شده اند به سرزمین موسوم به پارسوا در کوههای کردستان وکرمانشاهان برآن ثبت شده است این قوم که از نژاد آریائی است پس از آنکه نتوانست بر دولت مقتدر آرارات پیروز شود سرزمینهای امروزی آذربایجان – کردستان و کرمانشاهان و... را اشغال کرد. این پیروزی ها ممالک مجاور را نگران کرد پس دولت آشور به ماد حمله کرد و قوم ماد پس از پذیرفتن خسارتهای سنگین در سال 838 قبل از میلاد تابعیت دولت آشور را پذیرفت.

کرمانشاهان در زمان مادها یکی از ایالتهای غربی آن دولت بود و در زمان کیاکسار جزء ساترپ نشین ( استانداری ) دهم بود که به بیت هامبان از آن یاد شده است . درسال550 قبل از میلاد حکومت مادها به دست کورش پادشاه ممالک پارس پس از 158 سال خاتمه یافت و ماد وپارسوا یکپارچه شد( کورش از مادری مادی وپدری پارسی زاده شد او نوه آژیدهاک پادشاه ماد بود)در سالهای بین 727 – 715 قبل از میلاد یکی از سران ماد به نام دیائوکو  به مخالفت با سارگن به آشور لشکر کشید و چون قوای سارگن بیشتر بود شکست خورد

آثار به جای مانده از دوران مادها:

گوردخمه ها : شیوه تدفین مردگان در ایران با ستان متفاوت بوده است و با توجه به با ور های دینی مردم در هرعصر و زمانی به گونه ای خاص صورت می گرفته است گاهی جسد شخص مرده را در نزدیکی محل سکونت او مثلا کف غار یا در کف منزل وی دفن می کردند و گاهی در صخره ها قرار می دادند در برهه ای آن را در زمین دفن می کردند و در دورانی هم از تابوت اعم از سنگی یا سفالین و یا خمره های بزرگ استفاده می شد

گور دخمه به آرامگاههای سنتی گفته می شود که از سنگ و در دل کوه تراشیده می شود

1-  گور دخمه بیستون = این گور دخمه در شهر بیستون و در محوطه آثار باستانی و بالاتر از مجسمه هرکول این گوردخمه با عمق 57 سانتی متر و اندازه دهانه پائین آن 100 سانتیمتر و دهانه بالائی آن 85 سانتیمتر و گودی کف آن 10 سانتی متر است و ارتفاع بلندترین نقطه سقف آن 75 سانتی متر است از کوچک ترین گوردخمه های استان به شمار می رود دهانه این گوردخمه به طرف شرق می باشد

2-  گوردخمه دیره ( شلین) = درکنار جاده سرپل ذهاب به طرف گیلانغرب و در منطقه دیره قرار دارد از مشخصات آن طول 50/6 متر و عمق 20/3 متر و ارتفاع 15/2 متر است این دخمه بزرگ و در عین حال بسیار ساده  تراشیده شده است دهانه این دخمه به سمت شمال می باشد

3- گوردخمه های دربند صحنه:

4-   نیایشگاههای مادی: محوطه تاریخی بیستون – پائینتر از کتیبه بیستون

5-   سنگ مذبح روانسر: روانسر – سراب قره سو

سلسله هخامنشیان

در زمانی که مادها هنوز قدرت و نفوذ داشتند کمبوجیه پادشاه هخامنشی با ماندانا دختر آژدهاک ، پادشاه ماد ازدواج نمود . این وصلت به وحدت وتحکیم  قدرت قوم پارس کمک کرد و فرزندی بوجود آورد که همان کورش کبیر است . کورش تا دوازده سالگی در دربار ماد نزد پدربزرگش آژیدهاک پرورش یافت . زیرا مادرش پس از تولد او درگذشت وی از ابتدا بسیار شجاع بود همین امر پادشاه مستبد ماد را برآن داشت که او را به پارس نزد پدرش کمبوجیه بفرستد او در سال 559 قبل از میلاد به جای پدر به تخت نشست

کورش کبیر در سال 550 ق م به هگمتانه رفت و پس از تصرف مملکت ماد از جمله کرمانشاهان پارتها را نیز شکست داد و سایر ایالات شرقی را نیز تصرف کرد در آغاز حکومت داریوش اول شورشهائی در سراسر ایران برپا شد داریوش کبیر برای جلوگیری از تمرکز قدرت در دست یک نفر مقرر نمود در هر منطقه یک ساتراپ ( استاندار یا والی ) یک سردار و یک دبیر انتخاب شود . به موجب بند 6 ستون اول کتیبه بیستون سرزمین ماد از کرمانشاهان هم نیز یکی از 23 کشور تحت فرمان اوبود. داریوش در بند 6 ستون دوم کتیبه خود در باره نافرمانی قشون ماد می گوید و همچنان در ادامه می گوید به لطف اهورامزدا ( ایرانیان باستان خداوند متعال را با نام اهورامزدا میشناختند یعنی اهورامزدا نام دیگر خداوند متعال است) قشون من قشون شورشیان را تار و مار کرد این نبرددر روز 27 آناماک آغاز گردید . بعد از این قشون من در ایالت کمباندا( کرمانشاهان) در ماد در انتظار من بودند تا آنکه من به ماد رسیدم . پس از داریوش پسر او خشایار به سلطنت رسید او شورش ها را سرکوب کرد و همچنین در جنگ تروموپیل آتن پایتخت یونان را به تصرف خود درآورد که از زمان وی کتیبه های فراوانی باقی مانده است که عظمت ایران را درآن زمان نشان میدهد که دربند 3 کتیبه تخت جمشید نیز به کرمانشاه به عنوان جزئی از قلمرو حکمرانی اشاره کرده است.

سلسله هخامنشی پس از 220 سال حکومت توسط اسکندر مقدونی منقرض شد راه بزرگ شاهنشاهی داریوش کبیر که مرکز حکومت ایران را به متصرفات این دولت در آسیای صغیر و کرانه های دریای سیاه و مدیترانه متصل می کرد ، راهی بود که یک قسمت آن باقی مانده است و از همدان به کرمانشاه و از کرمانشاه به بغداد می گذرد

آثار به جای مانده از دوران هخامنشی در استان

1-   نقش و کتیبه داریوش در بیستون: این کتیبه از با ارزش ترین کتیبه های به جای مانده از آن دوران می باشد که به نوبه خود دارای ارزش تاریخی فراوانی است که به حق سند برتری و عظمت ایران کهن ماست این کتیبه در مقابل شاهراه همدان کرمانشاه قرار گرفته است در این کتیبه داریوش به شرح فتوحات و نحوه شکست مخالفان می پردازد وی علامه بر توضیح واقعیتهای زمانه تصویر شورشیان را نیز در سینه کوه نقر نموده است در این تصاویر داریوش در حالی که پایش را بر سینه گوماتای مغر که اصلی ترین شورشی آن زمان بود قرار داده است دو تن از سرداران وی نیز در پشت سر او قرار دارند بعد از گئوماتای مغ هشت نفر دیگر قرار داشتند که با طنابی به  هم بسته شده بودند اما در انتهای کار خبر شورش سکونخای حکمران سکائی که به او میرسد پس از از دستگیری وی دستور می دهد که تصویر او را نیز به این تعداد اضافه نمایند که با این وصفه تعداد اسیران او به دوازده نفر می رسد این کتیبه در آغاز قرن بیستم توسط کارشناسان و باستان شناسانی نظیر راولینسون، جرج کامرون و گروههای مختلف پی به رمز و معنی عبارات آن برده شد.

از مهم ترین آثار تاریخی کرمانشاه و ایران زمین کتیبه داریوش بزرگ است .و بازدید و تفکر در متن این کتیبه را که از آثار ثبت جهانی شده ایران است به همه توصیه می نمایم.

در واقع اگر فقط کرمانشاهان همین یک کتیبه را داشت باز هم توصیه میکردم که برای بازدید از این کتیبه به کرمانشاه بیایید

2-   گوردخمه سرخ ده: این گوردخمه بر خلاف سایر گوردخمه ها در جهت غرب قرار دارد و به فاصله 25کیلومتری از جاده هرسین به مرکز دهستان چشمه کبود و در روستای دهنوی شمس آباد و کنار جاده در مکانی مرتفع قرار گرفته است.

3-   گوردخمه دکان داود: این گوردخمه در سه کیلومتری شهر سرپلذهاب به طرف کرمانشاه قرار دارد که در زبان محلی به آن دکان داود نیز می گویند در پائین  دخمه علاوه بر آنکه صفحه مسطح تراشیده اند تصویر مرد نیایشکری نیز حجاری شده است

4-   مرد درحال نیایش کل داوود:  این نقش برجسته در فاصله 5 متر پائین گوردخمه دکان داود در شهرستان سرپل ذهاب است که درآن مردی را درحال نیایش که دست راست خود را بالا برده و در دست دیگر شیئی را به دست گرفته است

5-   گوردخمه های اسحاقوند : این گوردخمه ها متشکل از سه گوردخمه  همجوار است این گور دخمه ها در فاصله 5/8 کیلومتری گوردخمه شمس آباد( دهنو ) قراردارد این گوردخمه از نظر منابع تحقیقاتی و تاریخی دارای ارزش بالائی هستند

6-   نقش مرد نیایشگر اسحاقوند:این مرد دستان خود را مانند مسلمانان به حالت قنوت بالا برده و در مقابل او مشعلی  مشتعل قرار دارد این شخص 87/1 متر ارتفاع دارد و در پشت آتشدان شخصی به ارتفاع 79 سانتی متر حجاری شده و در حالی است که دستها را بلند کرده و میله ای را گرفته است

7-   دخمه روانسر:در شهرستان روانسر و در ابتدای جاده کامیاران در دامنه کوه کشیده شده است این گوردخمه در بالادست سنگی است که به آن سنگ مذبح نیز گفته می شود و آن مربوط به دوران مادها می باشد قرار درد

8-   معبد آناهیتا:این معبد درابتدای شهر کنگاور از سمت اسدآباد قراردارد وبه دوران اردشیر دوم شاهنشاه هخامنشی می رسد(404- 359 قبل از میلاد) است این پرستشگاه در زمان هخامنشان محلی مقدس در حیطه بیستون  و همدان به شمار می رفته است در کنار این مجموعه عظیم و با ارزش بقعه مبارکه  امامزاده ابراهیم قراردارد.

اسکندر مقدونی و جانشینانش

در اواخر دوره هخامنشیان (در زمان پادشاهی داریوش سوم) یونانیان با هم متحد شده بودند و اسکندر مقدونی پس از تجهیز قوا با سی وپنج هزار سپاهی یونانی و مقدونی ، در بهار سال334 قبل  ازمیلاد  به قصد تجاوز به ایران از تنگه داردانل گذشت و وارد آسیای صغیر شد

اسکندر مقدونی در نبردهائی که با ایرانیان کرد ایران و کشورهای تابع آن را تصرف کرد و سلسله هخامنشی را منقرض نمود در آخرین نبردی که در منطقه گوگمل بود وی با داریوش سوم داشت  او را شکست داده و خود را شاه آسیا نامید داریوش سوم پس از شکست به سوی سرزمین ماد حرکت کرد اسکندر در پی تعقیب ماد که کرمانشاهان نیز از جمله ساتراپهای ( استانداریها) دولت هخامنشی بود را نیز به تصرف خود آورد اسکندر در سال 323 قبل از میلاد  در گذشت . بعد از مرگ اسکندر فلیپ نابرادری اسکندر حکومت را بدست گرفت و پردیکاس سردار نامی اسکندر موقتا نیابت سلطنت را در اسیا به عهده گرفت پردیکاس پس از انتخاب شدن به نیابت سلطنت سرداران سپاه را به مجلس مشورتی فرا خواند و ممالک را بین آنان تقسیم نمود در این تقسیم بندی سرزمین ماد شامل ایالتهای کارینا( کرند) وکامبادنه ( کرمانشاه) ماد علیا و ماد سفلی به پیتوی و قدونی از سرداران اسکندر واگذار شد در زمان اسکند مقدونی و جانشینانش سرزمین کرمانشاه به علت داشتن مراتع سرسبز برای پرورش اسبان تیز تک که از عوامل موقیت در سپاه رانی دنیاری قدیم بود نظرها ر به خود جلب کرده بود تا آنجا که یونانیان این سرزمین را به خدایان اساطیری خود نسبت داده و به آن نیشا یا نیسا نام نهادند

سلوکیان

پس از مرگ اسکندر جنگهای خونینی بر سر ممالک تابعه وی انجام شد در این جنگها سلوکوس بر آنتیگون غالب آمد و خوزستان و ماد از جمله کرمانشاهان را ضمیمه حکومت خود نمود و در سال 312 قبل از میلاد دولت سلوکی را در ایران پایه ریزی نمود در سالهای پس از مرگ آنتنیوخوس چهارم ، در غرب ایران چندین پادشاه مستقل پدید آمد تیمارخ  استاندار ماد که کرمانشاه نیز تحت تابعیت او بود ماد را مستقل اعلام نمود و به نام خود سکه زد. بدین ترتیب در حدود 160 قبل از میلاد بخش اعظم استانداریهای شرقی از دست سلوکیان خارج شد و به دولتهای کوچکی مبدل شدند و نیروئی که این ایالتها را با هم متحد نمود مهرداد اول اشکانی بود که به همسایگان خود حمله ور شد و دولت واحدی را تشکیل داد

آثار به جای مانده از سلوکیان در استان

1-   مجسمه هرکول: در بهمن سال 1337 در حالی که کارگران اداره راه ترابری درحال احداث جاده جدیدی از سمت شهر بیستون به کرماتشاه بودند مجسمه مرد نیرومند عریانی را باموی و ریش مجعد  در حالی که بر روی پوست شیری  استراحت می کرده است را پیدا نمودند در این نقش تصویری از یک درخت وجود دارد که برآن تیردان و کمانی آویزان است در کنار درخت گرزی با سر مخروط نیز حجاری شده است این مجسمه در ضلع شرقی کتیبه بیستون  و در ورودی محوطه بیستون قرار گرفته است.این اثر منحصر به فرد از معدود آثار تمدن هلنی(یونانی) در ایران است

2-   سه الهه سنگی دینور: این مجسمه در موزه ملی ایران باستان نگهداری میشود در این اثر که دارای سه تصویر از الهه های یونانیان است در سه طرف آن حک شده است

اشکانیان

پس از درگذشت اسکندر  و تقسیم قدرت میان جانشینانش طوایف آزاده و شجاع پارت که آنها یکی از شاخه های قوم آریائی بودند که در شمال ایران رزندگی می کردند به رهبری ارشک اول بر حکام محلی سلوکی شوریدند و از دولت سلوکی جدا و دولت مستقلی را بنیان نهادند و آنرا به احترام ارشک اشکانی نامیدند اولین پادشاه اشکانی ارشک اول بود و پس از او تیرداد تاجگذاری نمود و پس از او پسرش اردوان به سلطنت رسید او از گرفتاری آنتیوخوس در غرب استفاده کرد وبا سپاهی مجهز از گرگان عازم آزاد سازی مناطق اشغال شده سر زمین ماد ازجمله کرمانشاهان که آنان نیز سر به طغیان علیه سلوکیه نهاده بودند پرداخت وی تمام ممالک ماد را آزاد نمود اما آنتیوخوس ضمن تجهیز قوا دوباره این مناطق را اشغال نموده و از جمله معبد آناهیتا را نیز غارت نمود در چنین موقعی او با اردوان قرارداد صلح امضاء نمود پس از مرگ اردوان فرزندش فری پاپت پادشاه شود و پس از مرگ فری پاپت ،  فرهاد دو باره به قصد آزاد سازی ممالک تحت نفوذ سلوکیان پرداخت که تا ری بیشتر نتوانست پیشروی کند که اجل مهلتش نداد پس از او مهرداد اول به سلطنت رسید وی پس از مبارزه ای سرسختانه سرزمین ماد را ازجمله کرمانشاهان را از دست سلوکیان آزاد نمود در زمان سلطنت این پادشاه تمام منطقه بین النهرین به تصرف سپاه ایران درآمد و وی این مناطق ا به دو ایالت کارینا(کرند فعلی) و کامبادنه ( کرمانشاه )تقسیم نمود

سلسله اشکانیان پس از چهارصد و هفتاد و پنج سال در ایران توسط سلسله ساسانیان منقرض شد

آثار به جای مانده از دوران اشکانیان در استان کرمانشاه

1-   کتیبه و نقش گودرز: این کتیبه در زیر کتیبه ارزشمند بیستون قراردارد این نقش برجسته متعلق به گودرز اول پادشاه اشکانی است که متاسفانه بر اثر سفاهت شیخ علیخان زنگنه حکمران منطقه کرمانشاه در زمان صفویه این اثر ارزشمند ناقص گردیده است درست در وسط این کتیبه ارزشمند نقش برجسته خودش را زده است

2-   نقش ولگش اشکانی: این

/ 0 نظر / 18 بازدید