یادداشت:خبرگزاری میراث آریا:۞أل په رکه"؛موسیقی آیینی استان ایلام۞

پیشینه استقرار در کهن سرزمین ایلامیان به استناد مطالعات و کاوشهای باستانشناسی صورت گرفته در آن بخصوص در تپه هایی  چون ؛ علی کش، چغا سفید ، سبز،خزینه و...در دهلران و کزآباد و چشمه ماهی در هلیلان درهزاره های  پیش از تاریخ وکاوشهای منسجم در قبرستانهای دوران تاریخی ؛ ورکبود ،جوب گوهر کل نسار ، بردبل و... و کاوش در شهر تاریخی سیمره مربوط به قرون اولیه اسلامی ، پیشینه تاریخی آن  را از هزاره هشتم ق.م تا قرون اولیه اسلامی به صورت تداوم دوره ها به اثبات رسیده است.

 

آپلود عکس

گروه موسیقی باوه یال اداره کل میراث فرهنگی در کنار سیاه چادر(دوار)-تنگ قوچعلی

استان ایلام فروزان از تمدن دیر پای سرزمین ایلام باستان است. این استان بخشی از تمدن ایلام قدیم بوده که حدود 3000 قبل از میلاد بوجود آمده که در این دوران تا سال 640 قبل از میلاد به حیات خود ادامه داده است و در دوران طلایی خود از اقتدار خاصی برخوردار بوده است. ایلام که در کتیبه های بابلی (آلام یا آلامتو) آمده است به قولی معنی کوهستان یا (کشور طلوع خورشید) را میدهد.

استان ایلام سرزمینی است که در غرب کشور و در میان ارتفاعات زاگرس قرار گرفته که دارای دو خصوصیت دشت در جنوب و کوهستان در شمال می باشد. به همین جهت  این منطقه به دلیل تنوع آب وهوایی و طبیعت آن مورد توجه گردشگران ومسافران قرار می گیرد.

 

آپلود عکس

اجرای گروه در منطقه تفریحی ششدار-در کنار کوه قلاقیران نماد استان ایلام

ایلام در منطقه ای کوهستانی در حاشیه جنوب غربی رشته جبال زاگرس قرار گرفته است . قسمت زیادی از مساحت استان را مناطق کوهستانی و یا تپه کوهستانی و یا تپه ماهور تشکیل می دهد که با شیب های تندی به دشتهای کم ارتفاع منتهی می گردند . رشته کوههای مرتفع و موازی کبیر کوه بطول 160 کیلومتر از شمال غربی تا جنوب شرقی استان را در بر گرفته است و قسمتی از مناطق غربی و شمال غربی ایلام را از قسمت های دیگر مجزا می نماید.

 

آپلود عکس

اجرای گروه در قلعه والی (دوره قاجاریه)شهر ایلام

اعتبار دیرینه این خاک و بوم در کنار جنگل های انبوه «بلوط و بنه» و از حرکت و خروش رودهای سیمره و کنجانچم به آن زیبایی محسور کننده ای بخشیده و پرتوهای روح افزای آفتاب از فراز کوه های قد کشیده کبیرکوه ، مانشت و دینارکوه سرزمین طلوع خورشید را به زیباترین عروس دردانه زاگرس بزرگ تبدیل کرده است.

استان ایلام با جمعیت 650هزارنفری کم جمعیت ترین استان ایران محسوب شده که دارای هشت شهرستان آبدانان،دهلران،دره شهر،مهران،ملکشاهی،شیروان چرداول و ایوان با مرکزیت ایلام است که گویش غالب در استان کردی و مابقی لری،لکی و عربی است.

 

آپلود عکس

گروه موسیقی باوه یال در کنار جاذبه طبیعی تنگ رازیانه-مسیر ایلام به دره شهر

موسیقی آیینی استان ایلام که از آن با نام "أل په رکه" در میان مردمان غرب ایران یاد می شود با زیبائی خاص فرد آینه تمام نما از زندگی گذشته این مردم است که به صورت زنده در زمان حال در وجود آنان در حرکت و جریان است.

اگر به ریشه یابی و  علل به وجود آمدن این هنر توجه نمائیم، باید اذعان کنیم که این هنر ریشه در زندگی و کار روزانه ی کشاورزی، اعتقادات دینی ، مراسم و جشن های بزرگ ، بازی های محلی ، جنگ و دفاع ، حالات روحی و روانی افراد دارد. برون گرایی مردم ایلام تاثیر بسیاری بر این نوع موسیقی داشته است به طوری که موسیقی آیینی به طور کامل بیانگر فعالیت های درونی، طرز فکر و شرح اتفاقاتی است که باز آفرینی این اتفاقات در قالب "أل په رکه" پدیدار گشته است.

 

 آپلود عکس

نوازنده های گروه شامل سرنا و دهل در تنگ رازیانه

واژه "أل په رکه" از کلمه "أل په ر" به معنی جنبش و تکان و در اصل به معنی حمله کردن است که نمادی از حرکات جنگی است که از گذشته های دور به یادگار مانده است و چیزی فراتر از رقص عادی متداول امروزی می باشد.

موسیقی آیینی کردی یکی از سنت های دیرینه و یادگارهای ارزشمند کهن است ، که در میان کردها همچنان  محفوظ مانده است .بی گمان تاریخچه این حرکات مربوط به هزاره های دوم و سوم قبل از میلاد مسیح است اما تاریخ مشخص و چگونگی ایجاد آ ن در این باره وجود ندارد.

 

آپلود عکس

اجرای سرچوبی در کنار تنگ رازیانه

یک کتیبه سنگی در غرب ایران یافت شده که متعلق به هزاره اول قبل از میلاد است . روی این کتیبه تصویر یک سرنا و دهل و تعدادی که به نظر می رسد در حا ل اجرای حرکاتی هستند روی سنگ حک شده است. این کتیبه کهن سند مهمی در تاریخی بودن  این حرکات موزون در ایران است .

فلسفه حرکات "أل په رکه":

در این اجرا معمولاً یک نفر که حرکات را بهتر از دیگران می‌شناسد نقش رهبری گروه را به عهده گرفته و در ابتدای صف گروه می‌ایستد و با تکان دادن دستمالی که در دست راست دارد ریتم ها را به گروه منتقل کرده و در ایجاد هماهنگی لازم آنان را یاری می‌دهد.

- سرچوپی‌کش (رهبر گروه): رهبر گروه موسیقی آیینی که "سرچوپی" نامیده می‌شود با تکان دادن ماهرانه دستمال و ایجاد صدا بر هیجان گروه می‌افزاید. در این هنگام دیگر افراد بدون دستمال به ردیف در کنار سرچوپی به گونه‌ای قرار می‌گیرند که هر یکی با دست چپ، دست راست نفر بعد را می‌گیرد.نفر آخر هم با در دست داشتن دستمال به گروه نظم خاصی میبخشد.

دستمال داشتن رهبر و نفر آخر نشان دهنده برابری بوده و دست همدیگر را گرفتن هم نشانه اتحاد گروه است.
در موسیقی آیینی کردی تمامی اعضای گروه به سر گروه چشم دوخته و با ایجاد هماهنگی خاصی وحدت و یکپارچگی یک قوم و جامعه ریشه‌دار را به تصویر می‌کشند.

 

آپلود عکس

اداره کل میراث فرهنگی،صنایع دستی وگردشگری استان ایلام نیز در راستای پاسداری و حفظ سنت های دیرین اقوام ایرانی اقدام به ثبت ملی این اثر در فهرست آثار معنوی کشور نموده است.

منبع دوم:ایلام . سرزمین ناشناخته ها

/ 0 نظر / 20 بازدید