ایــــلام ( آلامتـــو ) استان کردنشین و عروس زاگرس ------ پەروەردەێ کوردم ئیلام خاکمه‌، خاک گشت کوردان دڵ پاکمه---
معرف استان های کردنشین:. . . ایـــــلام، کردستان، کرمانشاه، آذربایجان غربی، خراسان شمالی---------++++++++++++++++++++----------------------------------------------------------------------ئه ر خوسره و بووم ده س و جامه وه ----- ئه روام گل مه خوه ی وه ئیلامه 

مسابقات کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) «یادواره شهید بابامحمد رستمی و شهدای بخش مرزی باجگیران» در تاریخ 15 اردیبهشت ماه در گود کشتی باچوخه روستای رهورد قوچان (Kurmancî = Qûçan, Rehverd) برگزار گردید. گود کشتی باچوخه رهورد خاستگاه پهلوانان چوخه کار و بنامی هم‌چون محمدعلی صحرائی، رمضان شکفته، قربانعلی کریمی، احمد شکفته، موسی‌الرضا رحمانی و بسیاری از پهلوانان دیگر از منطقه دولتخوانه است. در این دور از مسابقات چوخه کارانی از قوچان، باجگیران، درگز، چناران، فاروج، شیروان، اسفراین، بجنورد، نیشابور، مشهد، فریمان، تربت جام و همچنین از استان های مازندران، سمنان، همدان و تهران حضور داشتند که در وزن های 70 – 80 – 90 و سنگین وزن با هم به رقابت پرداختند. حضور انبوه علاقه مندان به این آئین فرهنگی باستانی کردهای خراسان از زن و مرد و پیر و جوان بسیار چشم گیر بود. نتایج این دور از مسابقات به شرح زیر است:


در وزن 70 کیلوگرم رضا علی زاده از اسفراین، مهدی فیضی از قوچان و ابراهیم ولیان از اسفراین به ترتیب مقام‌های اول تا سوم را کسب نمودند.
در وزن 80 کیلوگرم آقایان حسین اکبری از اسفراین، حسین بارویی از مشهد، حمید بهاوسقلی از قوچان مقام‌های اول تا سوم را کسب کردند.
در وزن 90کیلوگرم وحید رحمانی از قوچان، محمد تیموری از تربت جام و جعفر یونسی از قوچان به ترتیب مقام های اول تا سوم را کسب کردند.
نفرات برتر سنگین وزن هم به ترتیب حمید جعفرزاده از چناران، ناصر صحرائی از قوچان و مسلم نوری از شیروان اعلام شدند.

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

کُشنی Kuşnî (کشتی باچوخه) - روستای رهورد قوچان

[ ۱۳٩۱/٢/٢٥ ] [ ٢:۳٥ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

به نقل از: وحید آقایی پیرکوه
اما پیرکوه را نخست باید از عمارلو شناخت و عمارلو جایی است در میان کوه های سر به گردون سای البرز که بهارانی سرسبز و دلفریب و زمستان های سر سخت و سرد دارد . آنچه این سرزمی زیبا را منحصر به فرد گردانیده، تنوع در وضعیت اقلیمی آن است که کوهها با جنگل هایش و مراتع و مزارعش و چشمه ساران زلال و رودهای روانش در هم آمیخته است و دره” ها و صخره هایش مردان و زنانی را به یاد دارند که در روزگارانی نه چندان دور و به سال ۱۱۰۰هجری قمری (۱۰۵۸خورشیدی) یعنی ۳۲۶سال پیش به -فرمان نادر شاه افشار برای حفظ و حراست تنگه منجیل از هجوم و جاه طلبی تزار روس و از شمال خراسان و قوچان به این سرزمین کوچاندند و در حوالی گنجه رودبار اردو زدند. اینان همان کردان عمارلو بودند که از ایل بزرگ زعفرانلو منعشب گردیده و به دلیل فداکاری ها و دلاوری هایش در راه آئین و میهن ، نادر شاه به این قبیله توجه زیاده داشته است و سپس با گذشت زمان کردان کرمانج در منطقه نسبتا” وسیعی از خورگام تا جیرنده و فاراب تا پیرکوه و دیارجان پراکنده شده اند که اکنون جمعیت آنها را حدود پنجاه هزار نفر تخمین می زنند و شامل ۱۲۰روستای کوچک و بزرگ می باشد.
تیره کُرد که در منطقه ساکن هستند عبارتند از تیره « قبه کرانلو» در دیار جان — تیره « استاجلو یا استاجانلو » در پیرکوه و تیره « بیجانلو یا بایشانلو» جیرنده و تیره « سمخانلو یا سمختانلو » در خورگام .
اما طایفه استاجلو از همان تیره بودند که در رکاب شاه اسماعیل صفوی در جنگ با عثمانی ها صلابت و فداکاری زیادی از خوشان دادند و بزرگ ترین سردار سپاه صفوی به نام محمد خان یا خان محمد استاجلو از این طایفه بوده است و در جایی دیگر ادیب و محقق گیلانی زنده یاد جهانگیر سرتیپ پور در کتاب نامها و نامدار ها ی گیلان از پیرکوه به عنوان شاه نشین یاد کرده است .

مردم پیرکوه از هنگام کوچ به این منطقه از شاخص اجتماعی ویژه ای برخوردار بوده اند که بخشی از عوامل صاحب نفوذ از قبیله عمارلو در انجا اسکان یافتند و نقل است که در جنگ میهنی هرات عده ای از سران پیرکوه حضوری موثر داشتند .پیرکوه پس از سال ۱۳۱۰خورشیدی مرکز دهستان و دارای دهداری بوده است و قبل از آن نیز مالیات و سوار (سرباز) منطقه توسط سران پیرکوه به مرکز قزوین فرستاده می شده است .

و اما پیرکوه کنونی : منطقه ای را در بر می گیرد با حدود ۵۰۰۰ (پنج هزار) جمعیت که شامل ۳۲ روستا و ابادی می باشد که در فاصله ۲۰کلیو متری دیلمان کنونی واقع گردیده است . مردمان آن دیار در حال حاضر به دلیل مجاورت و مراودت با گیل و دیلم با دو گویش کردی کرمانجی و گیلکی سخن می گویند .
ازجمله روستاهای پیرکوه کنونی :عبارتند از جلیسه ،پیشکیلجان،چمچال،ملامحله،کلاک، بنه زمین،گرماور،پینوند،زنش،وسمه جان،یسن،یرشلمان،آسیابسر،لرده،گیلارکش،کمنی، و روستا های و آبادی های شاهیجان.

از نظر موقیعت جغرافیایی : همان گونه که یاد آوری شد پیرکوه در فاصله 20 کلیومتری دیلمان و بر بلندی های منطقه کوهستانی البرز غربی واقع گردیده است و از ناحیه ای کوهستانی زیبا و منحصر به فرد به نام تورار کوه برخوردار است که دارای چشمه های زلال و روان به نام (( سنگ چشمه)) ((دوخانی)) و ((سرخ چشمه)) در اردو سامان ((آردسامان)) می باشد
****************
پیرکوه (pirkooh)
مطالبی به نقل از وبلاگ پیرکوه (www.pirkooh.persianblog.ir)
(ابوالفضل شریفی پیرکوهی)
پیرکوه روستایی کُردنشین ازروستاهای استان گیلان شهرستان سیاهکل است که دارای جاهای دیدنی طبیعی فراوانی است.این روستازمانی جزءشهرستان رودباروبخش عمارلوبود،تادریک روزتلخ یعنی 31خرداد69که زمین لرزه ای رخ دادوباعث شد حدودصدتن ازهم وطنان عزیزمان این دنیاراترک گفتندوروستای پیرکوه تغییرجادادوازآن روزهابه بعد جرءشهرستان سیاهکل وبخش دیلمان شد.ومردمان غیورپیرکوه هرساله درتاریخ31خرداد69برای عزیزانشان سالگردی رابه رسم یادبودبرگزارمی کنندوروستای پیرکوه درجنگ تحمیلی حدوداً9شهیدداد. مردمان پیرکوه مردمانی زحمت کش وفداکارهستندکه شغل اصلی آنهاکشاورزی ودامداری است ومحصولات پیرکوه عبارتنداز:فندق،گردو،گندم،جوو…میباشد. ودرآخر،من هرچی درموردپیرکوه صحبت کنم کم گفتم،واگرمایل به دانستن قدمت پیرکوه هستیدحتماًبه وبلاگهای دیگرپیرکوه سری بزنید.آدرس پیرکوه:استان گیلان-شهرستان لاهیجان-شهرستان سیاهکل-منطقه کوهستانی دیلمان-روستای زیباودیدنی پیرکوهعینک
موقعیت روستای پیرکوه در عکس ماهواره ای

موقعیت روستای پیرکوه در عکس ماهواره ای

موقعیت روستای پیرکوه در عکس ماهواره ای

موقعیت روستای پیرکوه در عکس ماهواره ای

[ ۱۳٩۱/٢/٢٥ ] [ ٢:٠٧ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که از خود بپرسید چرا به «تخمه ژاپنی» می‌گوییم «تخمه ژاپنی»؛ این در حالیست که برخی پژوهشگران معتقدند نام اصلی این تخمه چیز دیگریست و استفاده از این لفظ تنها بر اثر یک شباهت و اشتباه شنیداری پیش آمده است.

 

ژاپن یا جابان: به گزارش برخی منابع اینترنتی در لغت‌نامه دهخدا آمده است: «جابانی» نام محلی است که در آنجا شاه اسماعیل با فرخ یسار جنگ کرده است. (تاریخ ادبیات ایران ادوارد برون ص ۶۵).
روستای جابان در غرب روستای کرمانج‌نشین سربندان دماوند واقع شده و مردم آن به زبان کردی کرمانجی صحبت می‌کنند. نسل آن‌ها به کرمانج‌های قوچان قدیم برمی‌گردد که در زمان کریم‌خان زند از چناران در استان خراسان رضوی به این منطقه مهاجرت کردند.

تخمه ژاپنی یا جابونی؟ مساله این است هم‌چنین در منبع دیگری آمده است: «باید دانست که این نوع تخمه در یکی از روستاهای اطراف دماوند «جابان (jâbân)» که همسایه غربی سربندان بوده و ساکنان آن نیز از‌نژاد کرمانج هستند کشت می‌شود و در واقع نام اصلی آن «تخمه جابانی» است؛ اما تطور زبانی صورت‌گرفته در این واژه و قلب مصوت «آ» (â) به «–‌و» (ô)، آن را به صورت «جابونی» درآورده و پس از آن با تبدیل همخوان «ج» (j) به «ژ» (ž) و «ب» (b) به «پ» (p) – به دلیل نزدیکی واجگاه- به صورت نادرست «ژاپنی» درآمده است.

بازنشر : مجله اینترنتی ببینین . کام
منبع : shafaf.ir

[ ۱۳٩۱/٢/٢٥ ] [ ۱:٥۸ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

رئیس هیئت کونگ‌فو کُردستان خبر داد

رزم کُردی به عنوان سبک کونگ‌فو ثبت جهانی شد


خبرگزاری فارس: رئیس هیئت کونگ‌فو استان کُردستان از ثبت جهانی رزم کُردی به عنوان یکی از سبک‌های کونگ‌فو خبر داد.

به گزارش خبرگزاری فارس از سنندج، فرهاد میمنت‌آبادی ظهر امروز در مجمع سالیانه هیئت کونگ‌فو استان کُردستان در بانه، اظهار کرد: از دو سال گذشته مدارک مورد نیاز رزم کُردی که ترکیبی از هل‌په‌رکی و کونگ‌فو است که به منظور به ثبت رسیدن به فدراسیون کونگ‌فو ارائه داده شد.

وی افزود: رزم کُردی بعد از بررسی‌های فدراسیون کونگ‌فو از اواخر سال گذشته به عنوان یکی از سبک‌های کونگ‌فو به ثبت جهانی رسید.

به گفته رئیس هیئت کونگ‌فو کُردستان، بعد از به ثبت رسیدن این سبک در عرصه‌های بین‌المللی به ویژه کشورهای عراق، ترکیه، سوریه و سوئد استقبال گسترده‌ای شده است.

وی اعلام کرد: در سال جاری هیئت کونگ‌فو استان کُردستان به صورت رسمی فعالیت خود را در زمینه رزم کردی آغاز خواهد کرد.

میمنت‌آبادی در ادامه خاطر نشان کرد: هیئت کونگ‌فو استان کُردستان از زمان تأسیس فدراسیون کونگ‌فو از 6 سال گذشته تاکنون همواره موفق به کسب مقام نخست مسابقات کشوری شده است.

رئیس هیئت کونگ‌فو استان کُردستان در پایان برگزاری مسابقات مختلف، جشن‌های ملی کونگ‌فو، تقویت سبک رزم کُردی، استعدادیابی و برگزاری دوره‌های آموزشی مربیگری و داوری را مهمترین برنامه‌های سال جاری این هیئت ورزشی عنوان کرد.

[ ۱۳٩۱/٢/۱٦ ] [ ۳:٠٦ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

نوروز عید ملی و تاریخی ملت کورد محسوب است. مراسم شادی و پایکوبی فلکلوریک در این روز برگزار می گردد...

در شب روز 21مارس آتش نوروز برافروخته می شود و مراسم جشن و پایکوبی بمناسب آغاز سال نو و آمدن بهار و سال جدید کوردی که براساس تقویم کوردی 2710 سال پیش آغاز شده است، برپا میشود. روز 21 سمبل رهایی انسان از دست ظلم و ستم به حساب می آید, هنگامی که کاوه آهنگر کورد توانست پادشاه ستمکارو ظالم زمان خود را بکشد و انسانها را از دست او رها نماید. به همین خاطر روز 21 مارس روز ملی و تاریخی کورد به مشار می آید و برای جاودان ماندن این یاد هر ساله آتشی بزرگ بر روی قلعه هولیر روشن می گردد تا همگان را از آمدن این عید مطلع کند. نوروز عید آمدن بهار و دوباره شکوفا شدن گلها و سرسبزی طبیعت است.

منبع:ایلامتو

[ ۱۳٩٠/۱٢/۱٦ ] [ ۳:٢٩ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

استان ایلام از دیرباز محل زندگی ملت کورد بوده و هست، هنوز مردم این استان تعصب خود را نسبت به زبان و فرهنگ خود داشته و در برابر تحاجمی که بر ضد زبان و فرهنگ کوردی وجود داشته جانانه مقاومت کرده اند، تهاجمی که از سوی اقوامی مثل لر و غیره.

اما من از طرف هم استانی های عزیزم اعلام می کنم که استان ایلام کورد بوده و هست و نمی توانند از طریق سایت فرهنگ و اصالت استانی رو عوض کرده و نسبت لر یا فارس یا چیز دیگری بدهند.

ما افتخار می کنیم که جزئی از سرزمین کوردستان از خاک پاک ایرانیم و به کورد و ایرانی بودن خود می بالیم.

هه ر بژی ایــــــــــــــران

هه ر بژی ایـــــــــــــلام

هه ر بژی گشت ولاتیل کوردواری

[ ۱۳٩٠/۱٠/۱۸ ] [ ۸:۱٤ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

کردها نخستین قومی بودند که نهاد مدنی با تشکیلات سیاسی و انسجام خاصی چون دولت را در ایران بنیانگذاری کردند ونیز نخستین امپراطوری بزرگ ایران راآنها بوجود آوردند.همانطور که میدانیم پیش از تشکیل حکومت یکپارچه و امپراتوری توسط مادها ، اقوام و طوایف کهن وبا سابقه بسیار طولانی در منطقه زاگروس و نواحی آن ساکن بودند که اجداد کردهای امروزی به شمار می رفتند،طوایفی چون:لولوبی ها ، کاسی ها، میتانی ها ،خا لدی ها، ناِیریها،کرردوک ها، مادها ، مانایی هاو...بودندهمین اقوام و طوایف ساکن اولیه زاگرس نیای کردان امروزی بودند که دولتها و حکومتهای مقتدر تاریخ (بابل آشور،عیلام و..)را سرنگون وبه عمر قدرت نمایی آنها پایان دادند. ( در مباحث آینده گذری بر تاریخ مفصل حکومت های نامبرده شده خواهد شد)

 مادهادیکی از طوایف اولیه اقوام کهن زاگروس واز اجداد کردهای امروزی بودند که به رهبری دیاکو وبااتحادی که با دیگر طوایف بوجود آوردند دولت بزرگ ماد را بوجود آوردند.این نخستین حرکت بزرگ کردها در تاریخ سیاسی می باشد که توانستند نخستین برگ ذرینی در صفاحات تاریخ خود بوجود آوردند .این حرکت و استقرار دولت یکپارچه ایرانی ماد به عنوان یک مبداتاریخی برای کردها شده است.(۲۷۰۲ایرانی مادی=۱۳۸۱خورشیدی)بورس مورخ کلدانی می نویسد که:سلسله مادها ۱۵۰سال طول کشید وکسان دیگر چون کتزیاس اعتقاد داشتند که مجموعا"۳۵۰سال حکومت کردند.

بعداز افول امپراطوری مادها کردها باردیگر در عصر ساسانیان ارکان قدرت رادر ایران بزرگ گرفتند.این بار اردشیر بابکان که از نوادگان ساسان که خوداز طایفه شوانکاره بودند توانستند پس ازغلبه بر طوایف موجود در فارس واتحاد با طوایف دیگر بر اشکانیان غلبه

کنندوامپراطوری بزرگ ساسانیان رادرایران بنانهادند.اردوان پنجم اشکانی آخرین پادشاه آن سلسله به خاطر قیام اردشیر علیه او وتسلط برایالت فارس ونواحی آن چون نتوانست از پس اردشیر بر آید در نامه ضمن توهین به اردشیر ّچنین می گوید:

......و پای از گلیم خویش بیرون نهادی و مرگ را ه جانب خویش فرا خواندی ای کرد نژاد که در چادر کردان پرور ده شده ای تو را که رخصت داد که آن تا را بر سرگذاری.

 
با تشکیل حکومت ساسا نیان عصر شکوفایی وقدرت وحضور گسترده کردها باید نامید.ساسانیان در عهد خود توجه خاص به کردان نمودند . بطور یکه مرکز قدرت امپراطوری خود را نز دیک مرکز نواحی کرد نشین یعنی مدائن آوردند خلاصه اینکه بوجودآمدن ساسانیان در حقیقت دنباله حکومت مادها وعصر ساسانیان عصر شکوفایی قدرت و حظور گسترده کردها باید نامید.

 تاریخ اجتماعی وسیاسی کرد با ورود اسلام ورد مرحله ای تازه شد باتسلط اعراب بر ایران و انحلال کامل امپراطوری بزرگ ایران این کردها بوند که در قالب حکومتهای محلی و منطقه ای و نهضتهای جداگانه علیه اعراب به پا خواستند وحاکمیت آنها را نپذیرفتند برخی ازسران کرد که علیه اعراب به پا خواستند وخاستار شکل گیری قدرت دوباره ایران بودند مانند: نهضت ابومسلم کرد.یعغوب لیث صفاری. دولت مروانیان.حسنویه کرد یزکانی و....

 آغاز دولت صفوی را می توان نقطه آغازین حرکت کردها از لحاظ فعالیتهای سیاسی دانست زیرا کردها در آن زمان بین دوقدرت سیاسی صفویه و عثمانی قرار داشت..

از آنجایی که با روی کار آمدن صفویان که هم عصر با امپراطوری عثمانی بود عثمانیها ازنظر مذهب سنی بودند واختلاف مذهب بین کردهاو صفویان باعث شد که کردها دولت صفویه را پشتیبانی و همراهی نکند وبر خواسته درونی خود به سمت عثمانی ها کشانده شوند و نسبت به ایران احساس بیگانگی کنند وبه دولت عثمانی گرایش پیدا کنند این آغاز جداییی عملی کردها از همدیگر و سرزمین مادریشان ایران بود .کردها هنوز هم تاوان آن ندارم کاری واختلاف مذهبی گذشته را پس میدهند که امروز بین چهار کشور تقسیم شده اند..
جدای از مسائل مذهبی در عصر صفوی کرد ها چون ادوار گذشته حامی و پاسدارراستین سرزمینشان بودن و هرگاه می خواستند باتمام وجود از سرزمینشان دفاع می کردند.در سال 1007 خورشیدی هنگامی که ایران از دوجبهه(نبرد با عثمانیها و هجوم ازبکها در شرق)مشغول جنگ بود. شاه صفی ایل جشمگزک کرما نج را آماده رویارویی با ازبکها کرداو بااین کار بایک تیردونشان زد اول ینکه ازجمعیت کردها بکاهد آنهاراتضعیف کند و دوم اینکه کردها تنها کسانی بودند که درمقابل اقوام مهاجم ازبک مقاومت و جلوی آنها را بگیرند و در این صورت با خیال راحت می توانست دریک جبهه مشخص در مقابل عثمانیها باایستد..

نخستین حرکت کردها بصورت رسمی از سال 1832در مناطق کردستان شمالی در اوایل زمامداری قاجار علیه دولت مرکزی عثمانی آغاز گردید.

همانطور که آمده و میدانیم کردها پس از جنگ جهانی اول بین چهار کشور ایران،ترکیه،عراق و سوریه به طور نا خواسته و بر خلاف میل باطنی خود آنها و بادخالت مستقیم کشورهای استعمارگر تقسیم شدند.متاسفانه کردها هرگز نپذیرفتند وحال هم نمی پذیرندکه کشورهای بزرگ استعمار گر آنها را به بازی می گیرند وآنها را با عناوین تجزیه طلبی کردستان سرگرم می کنند،وتاوان آنرا ملت کردمی دهد.


کشورهای ترکیه وعراق در دهه های گذشته کردها را چنان در محدودیت قرار می دادند که مجال هیچگونه خود نمایی نداشتند . از حرف زدن به زبان مادری خود منع می شدند هرگاه دم از ادای حقوق از دسته رفته خود می کردند آنها را شرور .یاغی می نامیدند...

و به عناوین مختلف با فجیع ترین وضع سرکوب می شدند دبمبارانهای ویران کننده در دهه60 50 میلادی و80 هیچگاه از ذهن ها فراموش نخواهد شد بمباران شیمیایی سر دشت . حلبچه لکه ننگینی بود که بر رژیم بعث نشست وهزاران مردم بیگناه فقط به جرم کرد بودن برای همیشه نفسها یشان بند آمد به راستی گناه این مردمان چه بودند ؟ که بایستی محکوم مرگ بیخانمانی .آوارگی....شوندمگر نه اینکه آنها در سرزمین مادری خود خواستار آزاذ زیستن ودارابودن حد اقل حقوق حقه خود بودند..

در خصوص کردهای ایران باید عنوان کرد که کردها .مردم ویا سرزمین ملحق شده به ایران نیستند که امروز عده ای بخواهند .درمقام جدایی آن برایند بلکه سرزمین ایران متعلق به تمام کردهاست واثبات این گفته را تاریخ گواه است.نمیتوان حق خو دمختاری و یا جدایی را برای کرد ها عنوان کرد . بلکه حق کردها اشتراک برحاکمیت بر ایران است آنها نیز چون گذشته های دور که بنیاد ایران رانها ده اند در حاکمیت سیاسی ایران سهیم شوند. مگر این کردها نخستین قوم آریایی نبودند که در این سرزمین سکنی گزِیدند وبرای اولین بار نام ایران را براین سرزمین نهادند مگر آرشها،فریدونهاوفرهادها کرد نبودند.

کردها همانهایی هستند که دربدست آوردن پیشرفتهای ایران،حمایت از میهن و دفع حملات دشمنان از این سرزمین ،نگاهدار خطوط مقدم جبهه های جنگ علیه دشمنان ،پاسداری از فرهنگوآئیین سرزمین خویش،و صیانت از مرزهای شرقی و غربی همواره کوشا بوده اند، ونباید این همه از خود گذشتگی ها و جانفشانیها واز خود گذشتگی کردها را نادیدهانگاشت و نسبت به آنها بی توجه بود.

نمیتوا ن با عنوان کردن کلمه خود مختاری . استقلال طلبی و...ملت کرد را از همه حقوق خودمحروم کرد ونسبت به آنها از لحاظ سیاسی و اجتماعی و....بی توجه بود.

منبع:ایلامیان

[ ۱۳٩٠/٩/٢٦ ] [ ٩:٥٢ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]
[ ۱۳٩٠/٩/۱۳ ] [ ٥:۱۳ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

قسمت اول

محقق: کورش صالحی (علی پالنگانی)

وجه تسمیه
اردلان (=هه‌رده‌ڵان، ئه‌رده‌لان) از دو قسمت شکل گرفته است.
1- ارد (= ئه‌رد) 2- لان
» ئه‌رد« (= ئه‌رد ، هه‌رد) به معنی »زمین« و »کوهستان« می باشد .
»لان« در معنی »پسوند مکان« به کار می رود و همچنین به معنی »لانه ، آشیانه، خانه« و معنی کُلی آن به کسانی یا کسی گفته می شود که در خانه هایی زندگی می کرده اند که این خانه ها در محلی کوهستانی بوده است. همچنین به معنا های ذیل به کار می رود: »مشاور«، »نگهبان« ،»جای در آسیاب«، »اسم طایفه یا منطقه یی در گذشته«
نظر محقق
بررسی اسناد پالنگان : سند اول مربوط به سالهای 12 - 11 قبل از میلاد، سند دوم مربوط به سال 88 قبل از میلاد و قباله ی سوم مربوط به سال 22 قبل از میلاد، در بعضی از منابع به چرم نوشته های پڵنگان(=پاڵنگان) مشهورند و در بعضی دیگر از منابع از آن ها به اسم »بنچای« یا »بنجێی هورامان« یاد شده است.
این چرم نوشته ها در سال 1913میلادی در نزدیکی پلنگان پیدا شده و شامل سه سند (قباله)است که به زبان پهلوی و یونانی نگاشته
شده و قدمت آنها به حدود یک قرن قبل از میلاد برمی گردد.این اسناد که در حال حاضر در انگلستان نگهداری می شوند، حکایت از وجود کتابت و تمدن دیرباز در اورامان دارند.(دکتر برهان الدین ولد بیگی. نگاهی به جاذبه های توریستی اورامان. نشر احسان ،چاپ دوم 1388 ص44)
در بررسی یکی از اسناد اورامان که در پالنگان یافت شده و مربوط به ماقبل میلاد می باشد و هم اکنون در موزه ی بریتانیا نگهداری می شود و »کاولی« آن را ترجمه کرده است، در سطر چهارم که اسم صاحب زمین را معرفی نموده، به کلمه ی »ارل« اشاره کرده است که از لحاظ تلفظ و ساختار با کلمه ی »اردل« شباهت دارد . بنابر آن اسناد مشخص می شود که ظاهراً شخص »ارل« فردی متمول صاحب نفوذ و دانا بوده است و علاقه به این کلمه تحت تأثیر شخص مذکور ویا علاقه به خود کلمه رواج داشته است.
» ئارڵ «- » ئه‌رڵ «- » ئاریڵ « احتمالاً از »ئار« - »ئاور« گرفته شده است.
الف: ئاردڵ از دو کلمه ی »ئار« + »دڵ « تشکیل یافته است.
» ئار« = آور (= آتش).
»دڵ«= دل.
»دل آتشین« یا »دل نورانی«
ب: ئارڵان از دو کلمه ی »ئار« + » ڵان« تشکیل یافته است.
» ئار« = آور (= آتش).
» ڵان« = ئێلیان ، هێلیان (= لانه)
»لانه یا محل آتش« یا »لانه و محل نور« ـ کسی که مکان او یا قلب او نورانی یا آفتابی یا روشن یا آتشی می باشد.
توضیحاتی در مورد
»باوا هه‌رده‌ڵان« (= بابا اردلان)
نویسنده ی کتاب »تحفه ناصری« در صفحه ی 91 می نویسد:» ( شخص اول اردلان، نامش »خسرو« و آسیابان بوده در سنه پانصد و شصت و چهار هجری (!) به ناحیه ی »شهروز« آمده و قلعه ی »ظلم« (=زلم ) را در کمال استحکام برای سکونت و دارالحکومه ی خود بنیاد کرده ... بعد از مدتی محل »پالنگان« ... را جزو متصرفات خود کرده و از قلعه ی ظلم که آب و هوایش ناسازگار بوده به محل »پلنگان« نقل کرده و قلعه‌ی بسیار محکمی در آنجا ساخته و مدت چهل و دو سال در آن ناحیه مقتدراً زندگانی و حکمرانی کرده و در اواخر عمرش به ا مر چنگیزیان (!) »کوی« و »حریر« و »شهر بازار« و »رواندز« و »عمادیه« هم ضمیمه ی متصرفات او گشته.«
دکتر »حشمت اله طبیبی« در نقد مطالب فوق در تعلیقات همان کتاب صفحه ی 471 و 472 می
نویسد: شرفنامه می نویسد که »ولیخان تکلو حاکم همدان پس از فوت »شاه اسمعیل« که هرج و مرج به احوال قزلباش راه یافت ... سولاغ حسین را ... بدست آورده ضایع گردانند و عسکر شهره زول [شهر زور] فرصت یافته قلعه پلنگان را از ید تصرف تکلویان بیرون آورد و کس از وارثان ملک نماند و بالفعل پلنگان بطریق سنجاق از دیوان آل عثمان به مردمان اجنبی می‌دهند« بنابر آنچه صاحب شرفنامه نوشته است، معلوم شد قلعه پلنگان تا پایان سلطنت شاه اسمعیل (ثانی ) سال 985 هجری درید قدرت امرای کلهر (1) و گوران و در قلمرو پادشاهان صفوی بوده است، و بعد از آن چون حاکم مقتدری از کلهر نداشت ، »هلوخان اردلان« (996 - 1014) دارالملک خود را از قلعه زلم شهر زور به قلعه پلنگان منتقل کرده است . بنابر این انتساب تسخیر قلعه پلنگان با این خسرو خان که تاریخ مرگش 606 هجری است و انتقال دارالملک اردلان از قلعه زلم شهر زور به قلعه پلنگان عاری از صحت و قول اصح همان است که صاحب شرفنامه نوشته و در شرح حال هلوخان اردلان آمده است.
قلعه پلنگان را از ید تصرف تکلویان بیرون آورد
و کس از وارثان ملک نماند و بالفعل پلنگان بطریق سنجاق از دیوان آل عثمان به مردمان اجنبی می‌دهند« بنابر آنچه صاحب شرفنامه نوشته است، معلوم شد قلعه پلنگان تا پایان سلطنت شاه اسمعیل (ثانی ) سال 985 هجری درید قدرت امرای کلهر (1) و گوران و در قلمرو پادشاهان صفوی بوده است، و بعد از آن چون حاکم مقتدری از کلهر نداشت ، »هلوخان اردلان« (996 - 1014) دارالملک خود را از قلعه زلم شهر زور به قلعه پلنگان منتقل کرده است . بنابر این انتساب تسخیر قلعه پلنگان با این خسرو خان که تاریخ مرگش 606 هجری است و انتقال دارالملک اردلان از قلعه زلم شهر زور به قلعه پلنگان عاری از صحت و قول اصح همان است که صاحب شرفنامه نوشته و در شرح حال هلوخان اردلان آمده است.
شرفنامه می نویسد: در اواخر دولت سلاطین چنگیزیه بر ولایت شهره زول که در آخر به شهر زور اشتهار یافت، مستولی گشت. (ص 118 )
مستوره : در انتهای سلطنت چنگیزیان ، کوی ، حریر شهر زور و بابان را متصرف شده (ص7 )
لب تواریخ : در اواخر سلطنت چنگیزخان... ص 04 مردوخ بدون ذکر سند می نویسد »یشموت« پسر هلاکو خان حکومت شهر زور را به قباد که به بابا اردلان ملقب گردید واگذار نمود (ص90 )
حدیقه ناصری سال 564 هجری را آغاز حکومت مستقله طایفه اردلان ذکر کرده و نوشته در اواخر عمر چنگیزیان ... ضمیمه تصرفات او گشته.
***
در اینجا چند نکته مورد نقد است اول اینکه سلطه مغول »چنگیزیان« بر ایران از 617 تا 737 هجری بوده است . از تواریخ کردستان حدیقه ناصری کتاب حاضر سال 564 را آغاز حکومت اردلانها نوشته اند که قبل از حمله مغول به ایران است. »تاریخ مردوخ« هم که تازه ترین تالیف در تاریخ کردستان »سنه« [سنندج]است از کتب فوق اقتباس کرده. سوم ، با اینکه خسرو خان مولف لب تواریخ و مستوره از اردلانها هستند تا حکومت مأمون بیک ثانی، تاریخ حکومت حکمرانان قبل را ذکر نکرده اند. شرفنامه نیز بدون ذکر تاریخ و به اجمال گذرانده فقط در ذکر حکومت مأمون بیک بن بکه بیک ( مأمون بیک ثانی) می نویسد: بعد از گرفتاری مأمون بیک ، عمش »سرخاب« ... اظهار اطاعت به درگاه شاه طهماسب کرده (سلطنت شاه طهماسب از 931 تا 984 بوده) است.
با این ترتیب ارائه تاریخ دقیق و صحیحی راجع به آغاز حکومت اردلانها خالی از اشکال نیست، بخصوص که در تواریخ قبل از مغول نه تنها از حکمرانی اردلان ها ذکری نرفته است، بلکه انتساب آغاز حکمرانی اردلان ها به اواخر دوره چنگیزیان به دلایل تاریخی نادرست است و در تاریخ مغول (جامع التواریخ ) در شرح فتوحات عراق ذکری از حکام اردلان نرفته است.
در حاشیه نسخه مولف نیز به خط مرحوم »ملک الشعراء بهار« آمده است که »در روایت خسرو، مدت ریاست وی اختلافا ت تاریخی دارد و نیز چنگیزخان در سنه ششصد ودوازده هجری به ایران تاخته و کردستان تا مدتها بعد از آن در تحت تصرف امرای محل بوده و تسلیم سپاه مغولان نشده بود . در این صورت قطعاً خبر خالی از صحت است و یا تاریخ آن اشتباه است«

این مقاله در هفته نامه سیروان ،همین هفته نیز به چاپ رسیده است

[منبع:پالنگان]
[ ۱۳٩٠/٩/۱۳ ] [ ٤:٥٤ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

ارکواز شهری است در استان ایلام ایران که محل یکجانشین شدن ایل ارکواز است. ارکواز مرکز شهرستان ملکشاهی است.

پیشینه:

ایلات ملکشاه در اصل از نوادگان سلطان ملکشاه می‌باشندیکی از نوادگان ملکشاه که شمیر نام داشت دارای ۱۲ فرزند بود که ۳ نفر از انها بچه دار نشدنداما ۹ فرزند دیگر شمیر که به خاطر استفاده از گرزهای سنگین در جنگهایشان با دیگر طوایف به گرزینون مشهورند اصلیت ملکشاهی هستند که شامل روسگه.نقی.خمیس .شکربگ.خاداو.کاظمبگ.حسین بگ.علی نظر.ملگه هستند ودیگر طوایف که به هوردکو مشهورند اصلا از ایل ملگشاهی نبوده وفقط خود را با این ایل قدرتمند وغیور قاطی کرده‌اند طایفه ی روسگه قدرتمند ترین طایفه ی ملگشاهی است واز شیر مردان ان می‌توان باباخان که با یک دست یک درخت کهن سال بلوط را از ریشه دراورد وشیخاگه عزیزاده که در زمان جوانی در بغداد کار می‌کرد و به گفته بسیاری از ادمهای ان منطقه اهنهای ۱۸ ساختمانی را به راحتی خم می‌کرد

در زمان پهلوی دو نفر از طایفه ی خمیس به نامهای ملکه و موسی با شکستا پهلوان شاه رتبه ی تشمالی را برای ایلام به ارمغان اوردند.

فرهنگ:

هوره: نوعی آواز بلند است که می‌توان آنرا تراژدی نامید که نمودار خواندن و بازگو کردن واقعهٔ جدی از وقایع تاریخی است و انسان را سخت متاثر می‌کند. کردها در گذشته در هنگام جنگ با بیگانگان این نوع آواز را می‌خواندند و به هیجان می‌آمدند.

چمری: از منسجم‌ترین و ماندگارترین رسوم عزاداری مردم ملکشاهی مراسم چمر است که معمولاً برای افراد سرشناس و بزرگان انجام می‌گیرد و غالبا در این مراسم از عموم ایلات و طوایف استان دعوت می‌شود و گروه‌هایی از شعرا در مدح بزرگان و خصایص نیک متوفی اشعاری بر زبان می‌رانند و برخی دیگر هم این اشعار را همخوانی می‌کنند. زنان در یک گروه و شانه به شانه دز حالی‌که پارچه سیاه بلندی به طول ده‌ها متر در مقابل گرفته‌اند و مردان هم در حالی‌که علم‌هایی که بر روی آنها اسامی امامان و معصومین نگاشته شده و پس از مدتی آنرا به شخص دیگری می‌رسانند دایرهٔ میدان چمر را تشکیل می‌دهند. در قسمتی از محل این مراسم تفنگ، دوربین، وسایل شکار و... شخص متوفی بر روی مادیان زیبایی که با پارچه‌های رنگارنگ تزئین شده قرار می‌دهند.

رقص : رقص کردی (ئه‌لپه‌رگه) که در میان مردم این منطقه رایج است از روزگاران قدیم وجود داشته‌است. رقص در این خطه دارای اقسام متفاوتی است که برخی از آنها منسوخ شده‌اند. برخی از رقص‌های مرسوم عبارتند از: چه پی، فه تای، قلای، پشت پا، دوجار الپر، ژنانه و... که از این میان «فه تای» دارای حرکاتی سریع و زیباتر است و جوانان به آن علاقه‌مند هستند.

آثار تاریخی و باستانی:

  • ۱- آرامگاه سید محمد عابد (گنبد پیرمحمد) واقع در ۲۸ کیلومتری شهر ملکشاهی در مسیر ملکشاهی به مهران. سبک بنای آن مربوط به دورهٔ صفویه‌است.
  • ۲- چهار تاقی آتشکده کوشک قینفر از آثار بجا مانده از دوران ساسانی با پنج متر ارتفاع و بیست و هفت متر مساحت که با گچ و سنگ احداث شده و روی چهار ستون از سنگ و گچ قرار دارد. در جوار این اثر تاریخی که در کوه پشمین ملکشاهی قرار دارد چشمه آب و درختان مورت و انجیر و زیتون قرار دارد.
  • ۳- در قسمت غربی شهر ارکواز آثار قلعه‌ای بجامانده از دوران کهن قرار دارد که مردم منطقه آنرا قلعه جوق می‌خوانند. بعضی معتقدند که این قلعه در اصل قلعه سلجوق نام داشته که در زمان سلجوقیان محل نگهداری اسیران بوده‌است.
  • ۴- در سیصد متری روستای گل گل ملکشاهی و سر چشمه رودخانه‌ای به همین نام نیز کتیبه‌ای به خط میخی آشوری وجود دارد که مربوط به هزاره اول قبل از میلاد می‌باشد. در قسمت بالای این کتیبه که در فاصلهٔ ۳ متری از سطح زمین بر روی تخته سنگی حجاری شده تصویر صورت مردی با ریش بلند که به جانب شمال شرق منطقه می‌نگرد و چند ستاره در مقابل پیشانی و کلاهش واقع شده‌است قرار دارد که عموما اعتقاد بر این است که تصویری از آشور بانی پال می‌باشد که تمدن ایلام را مورد یورش وسیع قرار داد و فتح کرد.
  • ۵- آبشار اما در ۱۵ کیلومتری شهر ملکشاهی.


منابع:

قیام مردم ایلام در عصر رضاشاه تالیف عباس محمد زاده (ملکشا)




[ ۱۳٩٠/۸/۳٠ ] [ ٦:۳٤ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

در سرزمین پارسیان که ساسانیان بعدها از آنجا برخاسته اند از زمانهای باستان طوایف مختلفی می زیسته اند : پاتیشخوارها - هخامنشیها - کورتیها و مردیها که منظور از کورتیها و مردیها قوم کرد بوده است...

ابن البلخی در کتاب فارسنامه درباره ی طوایف کورد ساکن پارسیان از جمله شبانکاره چنین می نویسد : " به روزگار قدیم شبانکاره را در پارس ذکری نبودی که ایشان قومی بوده اند که پیشه ی ایشان شبانی و هیزم کنی و مزدوری بودی و به آخر روزگار دیلم در فتور , چون فضلویه فراخاست ایشان را شوکتی پدید آمد و به روزگار زیادت می گشت , تا همگان سپاهی و سلاح ور و اقطاع خوار شدند از جمله اسماعیلیان اصیلند و نسب حال شبانکاره این است. "

در جای دیگر می نویسد : " ذکر کوردان پارس به روزگار قدیم , کوردان پارس پنج رم بوده اند و هر یک رم صد هزار حومه ... و چندان شوکت که لشکر فارس را بودی از این کوردان بودی که سخت بسیار بودند و با اسبان و سلاح و چهارپایان."پروفسور ان لمبتون در تاریخ ایلات ایران از قول ابن البلخی می‌نویسد: کوردان زبدگان لشکر ساسانی بودند. از جمله طوایف کورد در فارسی شبانکاره است که در حدود سال 421 میلادی حکومتی تشکیل دادند و تا 756 دوام آوردند.

در مجمع الانساب شبانکاره یی آمده است : " طایفه ی شبانکاری از اسباط اردشیرند و نام شبانکارگی برایشان بر دو وجه است... ". بنابر آنچه در فارسنامه ی ابن البلخی مسطور است , یکی از عشایر شبانکاره رم الباذنجان بوده که همان بازرنگی است و ساسان که در استخر فارس می زیست و موبد معبد آناهیتا بود - زنی از خاندان بازرنگی به نام رام بهشت را به همسری برگزید که از او پاپک به وجود آمد.

بنا بر مقدمات مذکور جد اردشیر یعنی ساسان از طایفه ی شبانکاره و مادر پاپک از طایفه ی کورد بازرنگی است. با این ترتیب می توان اردشیر را کورد نامید. در تاریخ طبری و الکامل ابن اثیر ترجمه ی نامه ای از اردوان پنجم آخرین پادشاه اشکانی خطاب به اردشیر درج شده است. با این عبارت : " انک قد عدوت طورک و اجتلبت حتفک ,"ایها الکوردی المربی فی خیام الاکراد من اذن لک فی التاج الذی لبسته؟ " یعنی : تو پای از گلیم خویش بیرون نهادی و مرگ را به جانب خویش کشیدی ای کوردنژاد که در چادر کوردان پرورده شده ای! ترا که اجازت داد که تاج بر سر گذاری؟ با توجه به دلایل مذکور و قرائن دیگر , بسیاری از مورخان ساسانیان را کرد می دانند و لااقل ساسانیان را به نام دومین حکومت قدرتمند کوردی به حساب می آیند.

منبع: ایلامتو

[ ۱۳٩٠/۸/۱٢ ] [ ٤:۱٦ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

همانگونه که میدانیم، کورد دورانی دارای قدرت بوده و فرمانروایی را نیزداشته است. این فرمانروایی مرزهای گسترده ای را در بر گرفت و برای داد و ستد پول یا سکه ای مختص به فرمانروایی را داشته اند. از این سکه های ضرب شده، برخی از آنان تاریخش به دوران مروانیان بر می گردد. اما بدلیل عدم تداوم این فرمانرواییها، این سکه ها نیز براساس گذشت زمان از میان رفته اند.

در برخی از مکانها و نقاط، این سکه ها کشف شده اند و سندی محکم را برای فروانروایی کورد به اثبات میرساند. از این گونه مکانها، گوتلاند است که سکه ی کوردی در آن کشف گردید.

برمبنای آن تحقیقاتی که از سوی هیأت تحقیق سکه شناسی در دانشگاه استکهلم  صورت گرفت، منطقه ی گوتلاند در سوئد از اهم جاهائیست که سکه ی کوردی در آن کشف شده است.

در بین سالها(1815 – 1990) در تمامی سوئد" نود سکه"(سکه ی مروانی) و تعدادی از سکه های میرنشینان دیگر کورد، کشف گردید. سکه ی مروانی در دوره های مختلف ومکانهای متفرقه ای در گوتلاند کشف شده اند. برخی سکه ی دیگر کوردی نیز که از آذربایجان به سوئد آورده شده اند، کشف گردیدند. حال اگر اینهمه سکه ی کشف شده را جمع نماییم، تمامی آن سکه هایی را که در سوئد کشف شده اند، رقم آنها به صد سکه میرسد.

بدون شک، تمامی این سکه ها، این گواهی را میدهند که مربوط بدوران حاکمیت"ابو علی بن الحسن بن مروان" و" ابو منصور سعید بن مروان" هستند و در شهرهای نصیبین، مایفارقین و جزیره ضرب شده اند. در بین این سکه های کشف شده، یکی از آنان در شهر آمد(دیاربکر) ضرب شده است و برخی از آنان همانند زیورآلات از آن دوران مورد استفاده قرار گرفته اند. نخستین سکه ی کوردی درکشور سوئد، سال 1815 در بروبی از توابع منطقه ی اوسترهانینگه در ایالت سودیر ماندلاند کشف شد.

گوتلاند ارتباط زنده ای در دوران وایکینگها، را با جهان خارج از خود داشته است. در سوید تا کنون هشتاد هزار سکه ی شرقی کشف شده است و از این تعداد، 50 هزار سکه در گوتلاند کشف شده اند.

دردوران وایکینگها، مردمان گوتلاند بیشتر به کار تجارت اشتغال داشته اند. احتمال دارد که همین دادوستد بارزگانی باعث آن شده است که این همه سکه بدانجا منتقل و در این کشور کشف شوند.

هرچند سکه های کوردی تعداد اندکی دارند، ولی در تمامی مناطق اسکاندیناوی کشف شده اند. آن سکه های کوردی که از سوی محققان گوناگونی در کشورهای نروژ و دانمارک کشف شده اند، از تمامی آنها تازه ترند. ولی درمورد اندک بودن تعداد این سکه ها، بدون تردید بدین باز می گردد که در آنزمان ارتباط کمی با خاورمیانه داشته اند.

منبع: ارتباط کورد و سوید/ روهات آلکوم

ترجمه: سایت فارسی شفق/ش

[ ۱۳٩٠/۸/۱٢ ] [ ٤:۱٢ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

کردستان عراق که اصطلاحا "اقلیم کردستان" نامیده میشود یک منطقهٔ خودگردان در بخش شمالی کشور عراق است. کردستان عراق از شرق با ایران از شمال با ترکیه‌ و از غرب با سوریه هم‌مرز است. مرکز آن اربیل یا به زبان محلی "هه ولیر" است. این منطقه ۴ میلیون نفر جمعیت دارد حکومت کردستان بر سه‌ استان اربیل، سلیمانیه، دهوک و قسمت‌هایی از استان‌های نینوا و دیاله تسلط دارد اما کرکوک در اختیار دولت مرکزی است.

پس از جنگ کویت و عراق و وضع ممنوعیت پرواز عراق به بالای خط ۲۳ درجه در سال ۱۹۹۱ کردهای عراق عملاً توانستند حکومت خود را تأسیس نمایند و با حل اختلافات گروهی و قیام علیه حکومت بعث، حکومت منطقه را به عهده گرفتند. کردها این خیزش را «راپه‌رین» می‌نامند. پس از ده سال و با حمله دوباره امریکا به عراق در شمال و شمال شرقی عراق که به کردستان عراق معروف است کردها حکومت خود مختاردر جمهوری فدرال عراق به طور رسمی تشکیل دادند. در سال ۲۰۰۵ و ۲۰۰۶ نیز ریاست جمهوری و وزارت امور خارجه عراق توسط کردها اداره می‌گردد. جلال طالبانی رئیس جمهور عراق شد.

بدون ویزا و با گذرنامه معتبر ایرانی به اقلیم کردستان سفر کنید

طبق خبر سایت کورد نیوز پایگاه اطلاع‌رسانی رسمی وزارت کشور گزارش کرد فعالان اقتصادی ایرانی برای سفر به کردستان عراق نیازی به اخذ ویزا ندارند و می توانند با در دست داشتن گذرنامه معتبر و از طریق مرز رسمی تمرچین شهرستان پیرانشهر به اقلیم کردستان سفر کنند.

به گزارش کوردنیوز ، وزارت کشور نوشته است: ، بر اساس تلاش کمیسیون مشترک اقتصادی و بازرگانی مشترک ایران و کردستان عراق، فعالان اقتصادی ایران که قصد سفر به کردستان عراق را دارند بدون نیاز به اخذ ویزا می‌توانند با در دست داشتن گذرنامه معتبر و از طریق مرز رسمی تمرچین شهرستان پیرانشهر به شهرهای اربیل، ‌سلیمانیه و دهوک مسافرت کنند.

امنیت در کردستان عراق

شهر سلیمانیه به سرعت به یکی از جاذبه های توریستی عراق و خاورمیانه تبدیل میشود به خاطر جاذبه های طبیعی و امنیتی که در آن برقرار میباشد. رابطه تجاری نزدیکی بین کردستان عراق و ایران برقرار است. و نمایشگاههای تجاری از طرف ایران بطور مرتب در سلیمانیه و اربیل برگزار میشود و مسئولین استانهای مرزی ایران از سنندج و کرمانشاه و آذربایجان غربی به این شهرها رفت و آمد میکنند.شرکت دهها شرکت ایرانی در این نمایشگاهها در کردستان عراق و حمل و نقل محصولات ٬ پرسنل و مسئولین نشان از وجود امنیت قابل قبول در منطقه عراق است. و در طی نا آرامی و بمب گذاری ها در بغداد ٬ بجز موارد معدود کردستان عراق بعد از صدام منطقه آرامی بوده است.

تردد بین کردستان ایران وعراق با خودرو شخصی آزاد شد

طبق خبر کورد نیوز یک مقام مسئول درسلیمانیه تایید کرده است براساس توافقنامه بین مقامات سلیمانیه وکردستان ایران، کسانی که درقالب توریست بخواهند با وسیله شخصی ازسلیمانیه به کردستان ایران ویا بلعکس سفر نمایند می توانند با خودرو شخصی از مرزرسمی بگذرند.

به گزارش پایگاه خبری "تشکیلات خارج از کشور" اتحادیه میهنی، سالار عبدلله مدیر مسکن شهر سلیمانیه ضمن تائید این خبر به روزنامه "سبه ی" چاپ سلیمانیه گفت: چند روزی است به طور رسمی توریست های ایرانی با اتومبیلهای شخصی خود به منظور گشت و گذار به اقلیم کردستان سفر کرده اند . اوهمچنین گفت: شهروندان کردستان که قصد سفر به ایران را دارند اجازه سفر با اتومبیل شخصی به آنها داده می شود.
این مقام تایید کرده :شماری از توریستهای ایرانی با اتومبیل خود برای گردشگری با عبور از مرز قانونی وارد اقلیم کردستان شده اند،ولی به جهت بی اطلاعی شهروندان اقلیم کردستان از این مسئله تاکنون هیچ شهروندی از اقلیم به ایران سفر نکرده است. او جزییات بیشتری درباره ارایه نکرده است.
سالار عبدالله دراین زمینه بیشتر توضیح داده: فردی که می خواهد با اتومبیل شخصی خود به ایران سفر کندباید از مدیر گمرک وراهنمایی ورانندگی شهر سلیمانیه برای خروج اتومبیلش از مرز اجازه کتبی داشته داشته باشد و برای این کار کارتی برای متقاضی صادر می شود که می تواند به مدت یک سال با آن به ایران رفت و آمدکند و برای دو کشور سوریه و ترکیه نیز به همان شکل عمل می شود.
وی گفت قبلا رفت و آمد شهروندان با اتومبیلهای شخصی به کشورهای ترکیه و سوریه به صورت قانونی صورت می گرفت ولی این امر در مورد ایران صدق نمی کرد اما چند روزی است که براساس توافقنامه رسمی میان دولت ایران و اقلیم کردستان شهروندان ایرانی و اقلیم کردستان نیز می توانند از این قانون برخوارد باشند.

منبع:kurdistan

[ ۱۳٩٠/٧/۱٤ ] [ ۱:٢٢ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

زیستگاه 

در ایران فیلی‌ها ساکن شهرهای قصرشیرین؛ کرمانشاهان؛ کرند؛ اسلام آبادغرب؛ سرپل ذهاب، گیلانغرب؛ ایلام؛ ایوان؛ زرنه؛ صالح آباد، موسیان، بدره؛ دهلران، آبدانان، الشتر، کوهدشت، دلفان، اندیمشک و دو طرف کبیرکوه می‌باشند.

در عراق فیلی‌ها ساکن مناطق بغداد؛ استان دیاله؛ خانقین و مندلی، شهربان (مقدادیه فعلی)؛ بدره؛ زرباطیه؛ جاسن؛ کوت، عزیزیه، زهایرات، بعقوبه و هم چنین شهرهای شیخ سعد؛ علی شرقی؛ علی غربی و کوفه هستند. از ابتدای تأسیس دولت عراق تا به امروز، امور ثبت احوال و شناسنامه به ویژه در شهرهای مرکزی و جنوب عراق و در شمال بغداد و برخی از استانهای تحت سیطره اداره ثبت احوال از مهمترین امور می باشند. برای نمونه؛ اگر فرزندان خانواده ای فیلی، تحصیلات متوسطه خود را به اتمام برسانند و خواهان ورود به دانشگاه باشند. بدون تردید باید خانواده ی او از صفر شروع می نمودند و هرچه سند قدیمی را از دوران عثمانی در دست داشتند، جمع می نمودند و همراه با آن فیش پرداخت آب بها و برق را همانند اسنادی به آن دانشگاه ارایه میدادند تا فرزند آنان را برای ادامه تحصیل قبول می نمودند. هنوز هزاران فیلی در ایران و دولتهای دیگر و صدها هزار از آنان در داخل عراق، شناسنامه دریافت نداشته اند. در بین آنان کسانی وجود دارد که رژیم صدام چندین بار او را تاراج نموده است. و هنوز حقوق بازگشت را ندارند.

دلایلی که مشوق رژیم حزب بعث عراق بودند تا با بغض و کینه با کردهای فیلی برخورد نماید عبارتند از:

دلایل سیاسی، دینی، اقتصادی: بعد از پیماننامه ی مارس (آذار) سال ۱۹۷۰ بین دولت بعث عراق و کردها، دولت حزب بعث وعده های خود را بجای نیاورد، دولت حزب بعث اهدافی را دنبال نمود تا بنیاد و شالوده های دموگرافی و حتی کثرت جمیعت مردم کرد را کاهش دهد. به خصوص آن که کردهای فیلی در صفوف مبارزاتی جنبش کرد قرارگرفته بودند و از رهبران این جنبش بودند. این نیز بدون شک، تأثیر فراوانی در رژیم بعث داشت و تهدید بزرگی بر روان و روحیه ی حزب بعث عراق به شمار می آمد. به همین دلیل، آغاز به اخراج کردهای فیلی نمودند. در کنار آن، مسئله ی دین، نقش مهمی را در اخراج نمودن و نابودی این قشر داشت. چون که اقلب کردهای فیلی دارای مذهب شیعه بودند و صدام نیز از شیعیان متنفر بود. یکی دیگر دلایل اقتصادی بود. بعد از آن که یهودیان و ارمنیان در کشور عراق نماندند، اقتصاد کشور به تمامی در ید تجار و بازرگانان کرد فیلی بود. این بود که حزب بعث عراق از همان ابتدای قبضه نمودن قدرت، نیتش را به اجرا در آورد و شروع به اخراج و نابود نمودن بازرگانان کرد فیلی نمود و تمامی داراییها و اموال آنان را نیز مصادره نمود.

منبع: کورد ایران

[ ۱۳٩٠/٧/۱٠ ] [ ٧:٥٥ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

این شهر در دشت وسیعی در 90 کیلومتری شرق سنندج و شمال غربی همدان در طول جاده سنندج همدان توسعه یافته است مرکز حکومت این شهر در گذشته روستائی به نام قصلان در 8 کیلومتری محل قروه امروزی بوده است که توسط امان‌ا.. خان بزرگ والی کردستان در محوطه آن بناهایی از قبیل : قلعه، عمارت، مسجد حمام و باغ و بیشه بزرگی احداث شده بود و اکنون آثار بعضی از آن‌ها باقی مانده است. در حال حاضر شهر قروه به علت قرار گیری در مسیر جاده همدان – تهران و موقعیت طبیعی آن از لحاظ دشت‌های بزرگ کشاورزی و کانسارهای معدنی به مهمترین شهر استان از لحاظ کشاورزی، صنعتی و معدنی تبدیل شده است به طوریکه انواع سنگ‌های ساختمانی و تزئینی معادن این شهر به کشورهای اروپائی و عربی صادر می‌گردد هم‌چنین ذوب آهن کردستان و برخی واحدهای صنعتی دیگر در این شهرستان احداث شده ا ند در حال حاضر قروه به دلیل وجود چشمه آب گرم معدنی مورد توجه مسافرین و گردشگرانی است که به این شهر سفر می‌کنند.

جاذبه ها

  • دریاچه سراب
  • چشمة آب معدنی و امامزاده باباگرگر
  • حمام تاریخی قصلان
  • منطقه حفاظت شده بدر و پریشان
  • کوه و امامزاده شیدا
  • سایر جاذبه‌های شهرستان قروه
[ ۱۳٩٠/٤/٦ ] [ ۳:٥۱ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

این شهرستان در فاصله 92 کیلومتری غرب سنندج و در همسایگی شهرستان مریوان قراردارد سروآباد تا سال 1382 یکی از بخش‌های مریوان بوده و در این سال از شهرستان مریوان مجزا و مستقل شده است.
سروآباد مهمترین منطقه استان از لحاظ اهمیت و تعدد جاذبه‌های طبیعی است قسمت اعظم منطقه اورامان که دارای ارزش تاریخی، فرهنگی و طبیعی قابل توجهی است در این شهرستان واقع شده است. سروآباد از دیرباز مرکز تصوف و محل اجتماع دراویش و صوفی‌های طریقت‌های مختلف بوده و آبادی دورود به عنوان یکی از پایگاه تصوف منطقه در حومه سروآباد واقع گردیده است. کشت توت‌فرهنگی به عنوان میوة فصل از شهر سروآباد فعلی به سایر قسمتهای استان منتقل شد بیشترین مردم منطقة اورامان که در این شهرستان زندگی می‌کنند از صنایع دستی قابل توجهی برخوردار هستند به ویژه اینکه صنعت جولایی(نساجی سنتی)، کلاش‌دوزی، صنایع چوبی در این منطقه رونق بسیار دارد آبشارهای فصلی ، چشمه‌های آب‌معدنی مانند چشمة گواز و غارهای تاریخی و طبیعی بسیاری در شهرستان سروآباد وجود دارد که متأسفانه به علت شرایط کوهستانی و بکر آن مورد استفاده گردشگران واقع نشده است.

جاذبه ها

  • تفرجگاه دزلی و درکی
  • چشمه آب معدنی بل
  • رودخانه سیروان
  • اورامان (هورامان)
  • روستای شگفت‌انگیز اورامان تخت
  • مراسم سالانه عروسی پیرشالیار
[ ۱۳٩٠/٤/٦ ] [ ۳:٥۱ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

شهرستان مریوان در غرب استان و شهر مریوان در فاصلة 125 کیلومتری شمال غربی سنندج واقع شده است متوسط بارندگی سالانه مریوان بیش از 800 میلی‌متر در سال می‌باشد و بدین سبب پر بارانترین شهر استان محسوب می‌گردد. شهر امروزی مریوان حدود یک قرن سابقه تاریخی دارد و یکی از شاهزادگان شاهپور مشهور است شهر مریوان تا سال 1344 رسماً دژ شاهپور نامیده می‌شد .
شهرستان مریوان مهمترین شهرستان استان از نظر گردشگری بوده و دریاچه زریوار که در 2 کیلومتری غرب این شهر قرار گرفته است به عنوان مهمترین جاذبه‌ گردشگری استان محسوب می‌گردد. موقعیت جغرافیائی شهر مریوان در مجاورت مرز عراق و وجود اجناس و کالاهای خارجی ارزان قیمت، فاصله نزدیک با مرکز استان، آب و هوای مطبوع و محیطی طبیعی جنگلی و کوهستانی به همراه زیبائی و شکوه منحصر به فرد دریاچه زریوار، مریوان را به مهمترین شهر توریستی استان تبدیل نموده است به طوریکه در تمام ایام سال به علت وجود مرکز خرید ارزان قیمت کالا، این شهر مملو از مهمان و مسافر می‌باشد.

جاذبه ها

  • مراکز خرید شهری
  • دریاچه زریوار
  • تفرجگاه‌های جنگلی اطراف
  • آبشارهای فصلی
  • قلل معروف
  • صنایع دستی و سوغات محلی
[ ۱۳٩٠/٤/٦ ] [ ۳:٥٠ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

شهرستان کامیاران در جنوب استان کردستان و در فاصلة 70 کیلومتری جنوب سنندج و در مرز دو استان کردستان و کرمانشاه و مابین مراکز این دو استان قرار گرفته است ارتفاع این شهر از سطح دریا 1440 متر و دارای مناطق جنگلی و ییلاقی زیادی می‌باشد قسمت اعظم کوه بزرگ و با عظمت شاهو به عنوان مرتفع‌ترین نقطه استان (3390 متر) و رودخانة خروشان سیروان در این شهرستان واقع شده است این شهرستان به عنوان مدخل جنوبی استان و قرارگیری به راه عبور اصلی و ارتباطی استان‌های جنوبی به منطقة غرب و شمال غرب از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است هرچند که مدت زیادی از تبدیل شهر کامیاران به شهرستان نمی‌گذرد اما وجود کتیبه‌ها و سنگ‌نوشته‌های موجود در روستای تنگی‌ور واقع در 40 کیلومتری شمال غربی شهر کامیاران مربوط به آشوریان و وجود مساجد عبداللهی در روستای تنگی‌ور و بزوش حاکی از سابقه سکونت در قبل از اسلام و گرویدن مردم شهرستان به دین مبین اسلام ، در صدر اسلام است.
شهرستان کامیاران از نقاط تفرجگاهی قابل توجه‌ای برخودار است که اهم آنها رشته کوه شاهو، کوه شیرین سوار، باغ شیخ عمر در پالنگان، درة باشکوه تنگی‌ور، منطقة دیدنی شیلات پالنگان، نقاط زیبای حوالی روستای نیر و تنگی‌سر، نقاط زیبای روستاهای نشور تا دامنه کوه عوالان رودخانة کاوه‌رود و دریاچة سد عظیم گاوشان می‌باشد . همچنین به علت اعتقادات عمیق مردم به دین مبین اسلام این شهرستان دارای تکایای مشهوری است که تکایای شیخ راغب حسامی، شیخ اسماعیل حسینی و تکیه خلیفه حسین در شهر کامیاران از جایگاه ویژه‌ای برخوردار هستند.
به علت وجود باغ‌های فراوانی که در روستاهای اطراف وجود دارد میوه‌های سردرختی مانند گردو، زردآلو، انار و بادام از صادرات این شهرستان محسوب می‌گردند بخش اعظم توت‌فرنگی به عنوان میوة فصل استان در باغات این شهرستان تولید شده و همچنین به علت وجود مراتع مناسب در این شهرستان و اهمیت دامداری آن به عنوان مهمترین تولید کنندة خامة قالی در استان محسوب می‌گردد به طوریکه بیشتر استان‌های تولید کننده فرش دستباف جهت تهیه خامة طبیعی فرش به مراکز تولید و فروش خامة طبیعی در این شهرستان مراجعه می‌نمایند.

جاذبه ها

  • روستای شگفت‌انگیز پالنگان
  • کتیبه و نقش برجستة تنگی‌ور
  • زیارتگاه حضرت عکاشه
  • زیستگاه شاهو
  • دریاچة سد گاوشان
  • رودخانة سیروان
  • سایر آثار تاریخی، مذهبی و طبیعی
[ ۱۳٩٠/٤/٦ ] [ ۳:٤٩ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

شهرستان سقز در شمال غربی استان و در همسایگی استان آذربایجان غربی است مرکز این شهرستان در فاصلة 187 کیلومتری شهر سنندج قرار گرفته است وجه تسمیه سقز ریشه در قدمت این شهر دارد و آن زمانی است که قوم سکا در زمان اتحاد اقوام ماد این شهر را به عنوان پایتخت خود به نام اسکیت یا ساکز انتخاب نمودند. نام امروزه سقز از نام قوم سکا، اسکیت و سکز به یادگار مانده است شهر سقز در سرزمین اقوام مانائی، مادی، بر سر راه کاروانی همدان به آذربایجان و دیار بکر و موصل به زنجان و قزوین و ری قرار داشت و به دلیل موقعیت چهار راهی از مراکز مواصلاتی دنیای قدیم بود. این شهرستان دارای آثار تاریخی با اهمیتی می‌باشد که متأسفانه بیشتر آنها در طول زمان بر اثر بلایای طبیعی و هجوم اقوام مجاور و ویران کردن آنها در زیر خاک مدفون مانده است اما آثار تاریخی باارزش به جای مانده مانند قلعه (کاخ دژ) باستانی زیویه و قلعه قپلانتو بر اعتبار و اهمیت آثار تاریخی استان افزوده‌اند.
از لحاظ طبیعی شهرستان سقز دارای منابع آبی غنی بوده و رودخانه‌های بسیاری مانند زرینه‌رود ، سیمینه‌رود و رود خورخوره در حوضه این شهرستان جاری بوده که در نهایت به دریاچه ارومیه می‌ریزند . بر روی رودخانه زرینه‌رود در مرز آذربایجان غربی سد شهید کاظمی احداث شده که دریاچه پشت سد از جاذبه‌های گردشگری استان به شمار می‌آید همچنین از ارتفاعات مهم منطقه می‌توان به کوه زیبای نکروز، ونوشه و سایر ارتفاعات مانند کوه چاقل، روش ، دره‌نان اشاره نمود.
شهرستان سقز دومین شهر پرجمعیت استان بعد از سنندج است . مردم این شهر بسیار فرهنگ‌دوست هستند و استعدادهای فرهنگی و هنری به ویژه موسیقی در شهرستان سقز بسیار زیاد است. هرساله به علت استعداد و علاقه موجود چندین جشنواره مانند جشنواره موسیقی کردی، جشنواره تأتر کردی به صورت ثابت در شهرستان سقز برگزار می‌گردد همچنین جایگاه ورزش کشتی در این شهرستان بسیار رفیع است به طوری که عناوین مهم و مدالهای باارزش بین‌المللی و جهانی در رشتة کشتی فرنگی مربوط به کشتی‌گیران این شهرستان می‌باشد. از لحاظ آموزش عالی شهر سقز دارای دو واحد دانشگاهی دانشگاه آزاد و مرکز پیام‌نور است. بازار مرزی بسطام واقع در 63 کیلومتری جنوب شهر سقز در مسیر جاده مریوان به عنوان یکی از سه مرکز اصلی مبادلات تجاری استان از اهیمت بازرگانی خاصی در استان برخوردار است.

جاذبه ها

  • قلعة باستانی زیویه
  • مجموعه کاروانسرا و بازار قدیمی سقز
  • مسجد دومناره
  • دریاچه سد شهید کاظمی (دریاچه زرینه رود)
[ ۱۳٩٠/٤/٦ ] [ ۳:٤۸ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

شهرستان بانه در شمالغربی استان کردستان در فاصلة 262 کیلومتری سنندج در مجاورت مرز عراق قرار گرفته است. بانه شهری کوهستانی است که جنگلهای اطراف آن زیبایی خاصی به این شهر داده است متوسط میزان بارندگی این شهرستان حدود 750 میلیمتر در سال است و این امر تأثیر بسیاری در سرسبزی و آبادی روستاها و تفرجگاههای اطراف آن دارد. نام بانه را از کلمة کردی«بان» به معنی بام و بلندی و متأثر از ارتفاعات و نحوة استقرار و موقعیت شهر بانه میدانند بعد از حمله اعراب وحاکمیت اسلام طایفهای به نام «اختیار دینیها» حکومت رادر شهر بانه به دست گرفته وتا دوره زندیه در این شهر حکومت نموده اند.
شهر بانه چند بار دچار آتش سوزیهای بزرگ شده است و دو بار جای شهر عوض گردیده است که آخرین بار بعد از جنگ جهانی دوم بوده. اکنون شهر بانه یکی از شهرهای آباد کردستان است و به علت مجاورت با مرز عراق به یکی از کانونهای تجاری استان تبدیل شده است وجود پاساژها و مراکز خرید و تعداد رو به افزایش این پاساژها در سایه امنیت حاکم بر منطقه موجب جذب بیشتر گردشگران از اقصی نقاط کشور به این شهر زیبا شده است. قیمت بسیار ارزان کالا و خدمات به علاوه نرخ مناسب تسهیلات و امکانات ویژة مسافر مانند رستوران، مراکز اقامتی، (هتل و مهمانپذیر) کرایه ارزان تاکسی و طبیعت کوهستانی و جنگلی که حاصل آن آبو هوای مطبوع و پاک کوهستانی است، شرایط لازم برای تبدیل شدن شهر بانه به یکی از قطبهای اصلی گردشگری غرب کشور مهیا نموده است.

جاذبه ها

  • پارک کوهستانی دوکانان و پیرمراد
  • دریاچه سد بانه
  • تفرجگاه سورین
  • روستا و غار شوی
  • روستای نجنه علیا
  • آرامگاه سلیمان بگ
[ ۱۳٩٠/٤/٦ ] [ ۳:٤٧ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

موقعیت جغرافیایی :
شهرستان ارکواز ملکشاهی از توابع استان ایلام است که از شمال به کبیرکوه _از جنوب به نواحی باغسای و دره مالی در مرز عراق _ از شرق به میمه و از غرب به رود گل گل تا رضاآباد مهران منتهی میشود.
شهرستان ملکشاهی شامل بخش های مرکزی و گچی می باشد .

سابقه تاریخی:
حاکم ایلام در زمان سلطان ملکشاه سلجوقی در ناحیه ی ارکواز (ارک: پایتخت.
واز : وسیع ) قلعه و برج داشته است.
طوایف ملکشاهی به دو دسته ی گرزینوند و هورده کو تقسیم می شوند.که عبارتند از :
نقی – خمیس – روسگه – خوادا – کاظم بگ – حسین بگ – شکر بگ – ملگه - کلوند – کناریوند – گراوندی - خیرشه – کوکی – اما – سیرانه – مهر – کل کل – رسولوند – کنیاینه – باولگ – قیطول – خرزینوند – گلان – خلیلوند – جمعه – علی نظر – کور – شره میر – سیه گه – باوه پیرمحمد - کلگه

 


ادامه مطلب
[ ۱۳٩٠/۳/۱٢ ] [ ۱:۳٦ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

گویش کردی ایلام یکی از گویش های زبان کردی است و به عنوان گونه ای از گویش  کردی جنوبی در کنار گونه های کلهری،سنجابی و لکی قرار دارد.این گویش را«فیلی» نیز می نامند و گویشوران آن عمدتاً در استان ایلام و نیز مناطق کردنشین جنوب شرقی عراق ساکن هستند.

 

زبان کردی و گویش های آن

 

زبان کردی یکی از زبانهای هند و ایرانی است که زبان شناسان آن را در زمره زبانهای ایرانی شمال غربی قرار داده اند. آن چه که امروزه کردی نامیده می شود در واقع گویش های مختلفی است که گاه اختلاف آنها چنان زیاد است که گویشوران سخن همدیگر  را در نمی یابند،اما اگر دقیق مورد مطالعه قرار گیرند مشخص می شود که همگی دارای اشتراکات فراوان هستند.شاید بتوان گفت که دلیل اختلاف زیاد گویش های کردی،زیستن در مناطق مختلف جغرافیایی و همسایگی با اقوام مختلف باشد که در شکل گیری این گویش های متنوع بی تاثیر نبوده است.

وجود گویش های مختلف زبان کردی از یک سو و پراکندگی گویشوران در کشورهای مختلف از سوی دیگر باعث شده است تا تقسیم بندی های مختلفی درباره آنها ارائه شود.

ظاهر سارایی گویش های کردی را بر حسب موقعیت جغرافیایی به شرح زیر تقسیم کرده است:

 

1-کردی شمال غربی:که شامل گویش کرمانجی و فروع آن است.این گویش در مناطق کرد نشین ترکیه،سوریه،بخش های از کردستان عراق،آذربایجان ایران و شمال خراسان،مناطقی از جمهوری های شمالی مانند:ارمنستان،آذربایجان،گرجستان و ترکمنستان رایج است.

 

2- کردی شمالی:که شامل گویش سورانی و شعبات آن است و در کردستان عراق و ایران و بخش هایی از استان کرمانشاه و آذربایجان غربی بدان تکلم می شود.

 

3-کردی مرکزی:که شامل گویش هورامی است و گویشورانش در اورامانات ایران و عراق پراکنده اند.

 

4-کردی جنوبی:که شامل کلهری،ایلامی و لکی است.

 

گونه های کردی جنوبی

 

1-کردی کلهری:که در کرمانشاه و مناطق از استان ایلام،از جمله شهرستانهای ایوان و شیروان چرداول و بخش چوار رایج است و با گویش کردی ایلامی اندکی تفاوت دارد.

 

2-کردی ایلامی:گویش عمده مردم استان ایلام از جمله طوایف عمده و قدیمی آن است که با اندک اختلافاتی در شهرهای ایلام،مهران،سرابله،بدره،بخش های عمده ای از نواحی جنوبی استان مانند دهلران،دره شهر،آبدانان و مناطقی از کشور عراق نظیر مندلی و خانقین بدان تکلم می شود.

 

3-لکی:این گویش در سطح نسبتاً گسترده ای در استان های لرستان،کرمانشاه،همدان و بخشهای از ایلام گویشوران بسیاری دارد.این گویش اغلب به اشتباه لری یا شعبه ای از آن  قلمداد شده است.

نظام آوایی،واژگان و نحو و نیز سنتهای فرهنگی و بسیاری از ویژگی های دیگر نشان می دهد که لکی گویشی اصیل و برجسته از کردی است.

 

جستاری در باب کردی ایلامی

 

کردی ایلامی که گاه آن را «فیلی» نیز نامیده اند،در بیشتر مناطق استان ایلام رایج است. واژه فیلی در بین مردم ایلام معروفیت بسیار ندارد. این را کردهای ساکن عراق به مناسبت سلطه والیان لرستان موسوم به فیلی بر ایلام،رواج داده اند و آن از مقوله مجاز خاص و عام است(سارایی)

گویش فیلی دارای لهجه های گوناگونی است که مهمترین آنها عبارتند از :

 

1-ملکشاهی:در شهرستان های ایلام و مهران

 

2-خزلی:در بخش های از شهرستان شیروان چرداول

 

3-آبدانانی:در شهرستان های آبدانان،دهلران و دره شهر

 

4-ایلامی:در شهرستانهای ایلام،مهران،شیروان چرداول

 

5-بدره ای:در بخش بدره از شهرستان دره شهر

 

منبع: سایت میراث فرهنگی ایلام

 

[ ۱۳٩٠/۳/۱٢ ] [ ۱:٢٧ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

 

لَکی گویش‌ طوایف لَک است. گویش‌ لکی از زبان‌های ایرانی شاخه شمال غربی رایج در مناطق غرب ایران است. زبانشناسان لکی را در شاخه زبان‌های کردی از شاخه زبان‌های ایرانی‌تبار غربی طبقه بندى مى کنند. حدود یک‌ونیم میلیون نفر شامل یک میلیون نفر با زبان مادری (۲۰۰۲)به این زبان سخن می‌گویند.

در استان لرستان جایگزینی زبانی به سوی لری در میان گویشوران لکی در جریان است و گویشوران لری نیز به نوبه خود گرایش به استفاده بیشتر از فارسی معیار دارند.

 

 

محل زندگی گویشوران لکی

محل زندگی گویشوران در غرب ایران

دامنه ی گویش لکی از نظر جغرافیایی محدوده ی گسترده ای است که از شمال به استان کرمانشاه و از جنوب به خوزستان، از غرب به استان ایلام و از شرق به استان همدان می رسد. لک ها در شهرستان های دلفان، کوهدشت، هرسین و سلسله متمرکزند اما در بسیاری از شهرستان های دیگر: نظیر خرم آباد، بروجرد و نهاوند هم طوایف لک ساکنند.

سکونتگاه اصلی لک‌ها در (لکستان) شرق و شمال و غرب لرستان، جنوب و غرب استان همدان، شرق استان کرمانشاه و شرق استان ایلام است. لک‌ها بیشتر در شهرهای، الشتر، نورآباد، کوهدشت، هرسین، کنگاور، صحنه،  دره‌شهر، آبدانان، تویسرکان، نهاوند، کرمانشاه و خرم‌آباد و همدان ساکنند.  حوزه گسترش گویش لکی عبارت‌ است از:

۱- بخش چغلوندی یا هرو در شرق لرستان.

۲- شهرستان سلسله یا الشتر در شمال شرقی لرستان.

۳- شهرستان دلفان یا نورآباد در شمال غربی لرستان، بخش کاکاوند و دلفان.

۴- شهرستان کوهدشت در غرب لرستان، بخش کونانی با طایفه‌هایی همچون اتیوند، اولادقباد، امرایی، آزادبخت، گراوند و شاهیوند.

۵- شرق استان‌ کرمانشاه در مناطق کنگاور، صحنه، هرسین.

۶- ایلام در دینور و دره شهر.

۷- جنوب و غرب استان همدان.

بخش‌هایی دیگر از طوایف لک در کردستان عراق، کرکوک و خانقین سکونت دارند. در کردستان عراق تعداد گویشوران لک بیشتر از ایران است.

در تاریخ گزیده نوشته حمدالله مستوفی از شانزده ولایت به عنوان کردستان یاد شده است. حمدالله مستوفی در سال ۷۴۰ هجری نخستین کسی بود که اسم کردستان و شانزده ولایت آن را آورده است:کردستان و آن شانزده ولایت است و حدودش به ولایات عرب و خوزستان و عراق عجم و اذربایجان و دیاربکر پیوسته است. آلانی , الیشتر , بهار , خفتیان , دربند , تاج خاتون , دربند رنگی , دزبیل , دینور , سلطان اباد , چمچمال , شهر زور , کرمانشاه (قرمیسین) هرسین , وسطام.

در اسناد تاریخى قرن شانزده میلادى نیز طوایف لک را بخشى از طوایف کرد میدانند نظیر کتاب شرفنامه شرف‌خان بدلیسی که به فارسى نوشته شده است.

با استقرار مملکت داری به شیوه نوین و تقسیم کشور به واحدهای سیاسی به نام‌های ایالات، ولایات و آنگاه استان‌ها، لک‌ها نیز، بین چندین واحد کشوری تقسیم شدند. امروزه لک‌ها در غرب ایران، عمدتا در استان‌های لرستان، همدان و کرمانشاه زندگی می‌کنند.

ادبیات

دکتر پرویز ناتل خانلری زبان های لری و بختیاری را همخانواده با کردی می‌داند. در کوهستان بختیاری و قسمتی از مغرب استان فارس ایلهای بختیاری و ممسنی و بویراحمدی به گویشهایی سخن می‌گویند که با کردی خویشاوندی دارد، اما با هیچیک از شعبه‌های آن درست یکسان نیست، و میان خود آنها نیز ویژگیها و دگرگونیهایی وجود دارد که هنوز با دقت حدود و فواصل آنها مشخص نشده‌است. اما معمول چنین است که همه گویشهای بختیاری و لری را جزو یک گروه بشمارند.

از ویژگی‌های لکی، داشتن فرهنگ غنی مکتوب است. برخی آثار سرایندگان لک در تذکره به همت مرحوم اسفندیارخان غضنفری امرایی تحت عنوان «گلزار ادب لرستان» گردآوری شده‌است. شاعران برجسته‌ای از حوزه کولیوند (الشتر) مانند ملا پریشان، ملا منوچهر و ملا حف‌علی و اخیرا رضا حسنوند و عزیز بیرانوند(خم گرین) شعرهایی به این زبان سروده‌اند.

منبع:www.xoshawisty.mihanblog.com

[ ۱۳۸٩/۳/۸ ] [ ٧:۳٥ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

از راه جعبه جادویی تلویزیون، برگزاری مراسمی ملی را در یکی از استانهای کشور مشاهده می کردم. با نور پردازی هنرمندانه، در دل بیابانی کویری، چشم اندازی به بیننده عرضه می شد که به راستی شکوه و جلال ویژه ای داشت، درست است، در صورت عدم نور پردازی، چیزی از ارزش فرهنگی محل برگزاری مراسم کاسته نمی شد. لیکن شکوه و جلالی را که به تصویر کشیده شده بود، شاید دیگر نمی شد احساس کرد. در عالم خیال خود ضمن نظاره ی تصاویر تلویزیونی و پیگیری مراسم، به مناطق کردنشین، پاره تن ایران زمین زادگاه و سرزمین مادریم، سفر کردم.

برای مشاهده متن کامل به ادامه مطلب مراجعه کنید . . .


ادامه مطلب
[ ۱۳۸٩/۱/٢٤ ] [ ۱۱:٤٠ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

معاونت گردشگری سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ایران تقویمی را انتشار داده که درآن برای استانهای کشور روز و شعار ویژه ای تعریف شده است. دراین روزشمار،15 اردیبهشت روز برپایی آیین ویژه پیر شالیار دراورامان، روزکردستان نامگذاری شده است.شعار پیش بینی شده برای کردستان نیز"«کردستان سرزمین مهربانی» است.
روز ایلام نیز10 تیربرابر با سالروزآزادسازی مهران مشخص شده و شعار این روز نیز«ایلام عروس زاگرس»اعلام شده است.
هچنین روز 15 مرداد سالگشت انجام عملیات مرصاد ، روز کرمانشاه درتقویم گردشگری ایران است. شعار این روز نیزکرمانشاه «گهواره تمدن» تعیین شده است.
روز 10 شهریورسالروز تولد شمس مولانا نیز روز استان آذربایجان غربی است. شعار این روز« اتحاد، انسجام ادیان و اقوام ایرانی» است.

منبع: کردنیوز

[ ۱۳۸٩/۱/٢۱ ] [ ۸:٢٤ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

مناطق کردنشین مجموعهٔ از مناطق کردزبان در ایران، ترکیه، عراق و سوریه است.

 

کردها در سراسرایران پخش هستند. مناطق کردزبان در ایران در استان‌های آذربایجان غربی، ایلام، کردستان، کرمانشاه، خراسان شمالی بوده و همچنین در مناطقی از استان‌های گیلان، قم، قزوین، فارس و مازندران و بلوچستان و همدان نیز جمعیتهای پراکنده کرد زندگی می‌کنند. در جمهوری آذربایجان، ارمنستان و در کردستان ترکیه، کردستان عراق و کردستان سوریه نیز کردها زندگی می‌کنند

برای مشاهده متن کامل به ادامه مطلب مراجعه کنید...


ادامه مطلب
[ ۱۳۸۸/۱٢/٢٠ ] [ ٧:٤٧ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

سنی و شیعه بودن دسیسه ای است که سالها دشمنان ملت کرد از آن برای تفرقه افکنی و جلوگیری از اتحاد بین ملت کرد،مخصوصا کردستان شرقی و جنوب شرقی استفاده می کنند و متاسفانه این دسیسه تا حد زیادی برای خائنین به ملت کرد مثمر ثمر واقع بوده است و تا حد قابل توجهی کردهای شیعه و سنی را از هم دور انداخته است، اما امروز کردها به خودشان آمده اند و شیعه و سنی برایشان فرقی نمی کند کرد، کرد است چه شیعه باشد چه سنی. و اما ریشه این اختلاف: زمانی که امپراطوری عثمانی به شدت در حال توسعه بود و تهدیدی جدی برای دولت های اروپایی محسوب می شد ، دولتهای اروپایی مخصوصا انگلیس برای جلوگیری از قدرتمند شدن امپراطوری عثمانی به رسمی شدن مذهب شیعه در ایران در زمان صفویه کمک نمودند و دو کشور عثمانی و صفویه را وارد جنگهای مذهبی خونین کردند و بدین ترتیب دولت های اروپایی به اهداف خود دست یافتند اما،تنها ملتی که در این بین مظلومانه قرار گرفت ملت کرد بود که به دلیل موقعیت جغرافیایی اش در مرکز اختلافات و جنگهای عثمانی و صفویه قرار داشت و این جنگها و اختلافات منشا ایجاد مرزهای سیاسی در کردستان و جدا شدن ملت کرد از همدیگر شد. در ایران اقلیت مذهبی و در ترکیه اقلیت ملی. عقاید و مذهب هر کردی و هر انسانی برای بقیه کردها قابل احترام است و این عقاید دیگر باعث تفرقه و جدایی ملتمان نخواهد شد و ما دیگر اجازه نخواهیم داد که دشمنان ما فرهنگ مان را، زبانمان را، جوانانمان را و...... را به بهانه شیعه وسنی بودن ،ایرانی و عراقی و ... بودن ازما بگیرند ما کرد بوده ایم، کرد هستیم ،کرد خواهیم ماند و کرد خواهیم مرد. کرد، کرد است مهم نیست که شیعه باشد یا سنی،یهودی باشد یا مسیحی، مهم نیست که کرمانشاهی باشد یا سنندجی،مهابادی باشد یا ایلامی مهم نیست که روژهه لاتی باشد یا باشوری،روژآوایی باشد یا باکوری مهم نیست که سورانی باشد مهم این است که کرد باشیم . . . . . . . --------+++++-----+++++-----+++++ این وبلاگ به هیچ وجه سیاسی نیست، هیچ هدف سیاسی را دنبال نمی کند و مطالب آن برای نشان دادن فرهنگ غنی کوردزبانان به سایر هموطنانمان می باشد. ئاکرێ - ئامێدی - پردێ - پێنجوێن - تەقتەق - چەمچەماڵ- خانەقین - دەربەندیخان - دھۆک - دووزخورماتوو - دووبز - ڕانیە - زاخۆ - سلێمانی - کفری - کەلار - کەرکووک - کۆیە - موسڵ - ھەڵەبجە - ھەولێر - سیدەکان - سۆران - چۆمان - مێرگەسۆر- ڕەواندز باکوور ئاگری - ئامەد - ئێلح - ئەرزرۆم - ئەرزنگان - ئەفرین - ئەلەزیز - بازید - بەدلیس - جۆلەمێرگ - چەولک - دیلۆک - دێرسیم - رھا - سێرت - سێواس - سەمسوور - شرنەخ - قەرس - مدیاد - مووش - مێردین - مەرەش - مەلەتی - وان ڕۆژئاوا قامشلۆ - جزیر - حەسیچ - سه‌رێکانیێ - عەفرین - کۆبانی ڕۆژھەڵات بانە - بیجاڕ - دیواندەرە - سنە - سەقز - سەوڵاوا - کامیاران - قوروە - مەریوان - بۆکان - پیرانشار - سەردەشت - شنۆ - مەهاباد - نەقەدە - پاوە - جوانڕۆ - ڕەوانسەر - سونقوڕ - سەحنە - سەرپێڵ - قەسر - کرماشان - کەنگاوەر - گێڵان - هەرسین - ئابدانان - ئیلام - ئەیوان - دەڕەشەهر دیگولان - ده له رو - مه ران - مه لک شاهی - به دره - چه ر داول - شه روان
صفحات اختصاصی
امکانات وب


onLoad and onUnload Example

جاوا اسكریپت

كدهای جاوا وبلاگ

قالب وبلاگ