ایــــلام ( آلامتـــو ) استان کردنشین و عروس زاگرس ------ پەروەردەێ کوردم ئیلام خاکمه‌، خاک گشت کوردان دڵ پاکمه---
معرف استان های کردنشین:. . . ایـــــلام، کردستان، کرمانشاه، آذربایجان غربی، خراسان شمالی---------++++++++++++++++++++----------------------------------------------------------------------ئه ر خوسره و بووم ده س و جامه وه ----- ئه روام گل مه خوه ی وه ئیلامه 
نمونه ای دیگر از خیانت

اگر بخواهیم دقیق و ریزیبین باشیم نمونه های زیادی از استفاده معنی دار و هدفمند از زبان(لهجه) ، موسیقی ، لباس و... لرها در  سطح استان و به مناسبت های مختلف می باشیم که قبلاً هم در موردشان بحث کردیم.

نگرانی و ناراحتی ما بیشتر از این است که در پشت این مسائل حامی به نام ارگانهای دولتی قرار دارد، اداراتی که باید فرهنگ های بومی و محلی استان را زنده و تقویت کنند نه به فکر ترویج فرهنگ استان های دیگر(لرستان) در استان ایلام باشند.

یک نمونه دیگر که قابل ذکر است مربوط به پخش سی دی موسیقی محلی ایلام و با عنوان مهران  با صدای آقای قربانی می باشد که در آن از شعر و زبان لری استفاده شده است. آیا این هم بدون برنامه ریزی و هدف خاصی می باشد؟؟؟؟ به عکس ها و شماره های روی آن توجه کنید.

 

تصاویر روی جلد این سی دی را دیدید قضاوت با شما

[ ۱۳٩٠/۱۱/٥ ] [ ۱:٠۳ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

یادی از ولی محمد امیدی؛ شاعر بزرگ کُرد

 


چند سال پیش در چنین روزی ولی محمد امیدی پیکر خسته و رنجورش را به زمین سپرد و روح بلند و بالنده اش را به آسمان­ها کشاند تا در افق های نامکشوف همپا و همراه عناصر کیهانی ماجرایی دیگر آغاز کند. دقیقاً نمی دانم این چندمین سالی است که او در میان ما نیست؛ چرا که قطار روزها و شب ها چنان به شتاب می گذرد که کسی  را فرصت شمارش واگن­ ها نیست.

ولی محمد نماینده ی بزرگ و تمام و کمال نسل شاعرانی کردی سرایی است که از چند قرن پیش از او در سراسر مناطق غرب کشور و کردستانات به شور شعر زنده بودند و کام مردم را به شهد شعر شیرین می کردند. شاعرانی چون شاکه و خان منصور و غلام رضاخان ارکوازی و ملا حقعلی سیاه پوش و ترکه و نجف و خانای قبادی و شفیع کلیایی و خان الماس و دیگران؛ او آخرین شعله ی فروزان شعر کردی گورانی بود.

ولی محمد، شاعری مادرزاد بود. طبعی قوی و حافظه ای شگفت داشت. او «امی» بود و از خط و سواد بی بهره، اما از «زبان» بهره ور؛ و آدمی چیزی نیست جز زبان؛ چرا که زبان همان قوه ی ناطقه است و از نگاهی دیگر همان اندیشه است. اندیشه در ذات همه ی آدمیان جاری است و نعمتی است خداداد که هر کسی در حد وسع و توان خود از آن سود می جوید. آن چه بر زبان ما جاری می شود زبان در مفهوم حقیقی آن نیست تنها نمودی لفظی است از آنچه در اندیشه ی آدمی می گذرد. ولی محمد به دریای زبان در این مفهوم راه داشت و بیش از آن که به کتاب و کتابت وابسته باشد به تفکر و نگرش و شهود باطنی اتکا داشت. ناخودآگاهش به سرچشمه های جوشان شعر نقب زده بود و از افکار و اندیشه ها و انگیزه های کاغذی پیراسته بود و راز وارستگی اش در این نکته بود.

ولی  محمد بدیهه گویی بی نظیر بود و اشعارش را در حافظه نگهداری می کرد و ذهن وقاد و سیالش هر زمان در این اشعار تصرف می کرد و گاه اتفاق می افتاد که شعری را هر بار به گونه ای متفاوت می خواند و از این حیث غث و سمین به هم درآمیخته بود و نقادی می بایست تا سره از ناسره تمیز دهد و گوهرهای درخشان را در رسته ی گوهرفروشان عرضه دارد. و نیک بختانه این اتفاق افتاد و آقای یاسر سنایی دست به کاری بزرگ زد و اشعار ولی محمد را فراهم آورد.

شعر ولی محمد، چنان که گفتم فراز و فرود بسیار داشت؛ گاه به ستیغی می رسیدی و گاه به دره ای. با این همه شعر او یک حسن بزرگ داشت و آن، این که شعرش متوسط نبود و می شد در کنار انبوه اشعار دیگرش به رگه های خیره کننده ای از ظرافت و خیال پردازی و لفظ آرایی و زیبایی رسید.

او به شدت حساس بود و هر واقعه ای – حتی وقایعی که ممکن است در نظر دیگران شاعرانه نیاید- او را برمی انگیخت تا شعر بسراید با این همه چند موضوع بیش از موضوعات دیگر در شعرهایش به چشم می آید؛ نخست موضوع جنگ و نبرد با دشمن و سپس موضوعات دیگری چون مدح و نعت بزرگان دین و مذهب، و توصیف طبیعت و حسرت بر زندگی عشایری و ایلی که چنان شیوه ی زیستنی را بسیار دوست می داشت و جبر زمانه چنان مقدر کرده بود تا آن روح سرکش و دوستدار طبیعت و زندگی ایلی و عشایری بیشتر عمرش را در محلات شلوغ شهرهای بزرگ بگذراند. او هر جا که بود از ایلام می گفت و آن را بسیار دوست می داشت و می گفت:

ئه ر خوسره و بووم ده س و جامه وه

ئه روام گل مه خوه ی وه ئیلامه

او تنها دوستدار ایلام نبود و هر جا که کردی می زیست روحش درآن جا پر می کشید و آرزو داشت که خاکستر پیکرش را به باد صبا بسپارند تا آن را بر سیاه چادرها و خانه های کرد بیفشاند:

گه رتم به ن وه ده س بای شه ما له وه

تا بیگه ی و زید کورده ماله وه

از ولی محمد خاطرات بسیاری داریم. او را دوست می داشتیم و دوست می داریم. صفای باطن و شعر بلند و دردها و دغدغه های بزرگ  و متعالی اش را تحسین می کنیم و یادش را گرامی می داریم.

منبع:ئیلام ئاسوو

[ ۱۳٩٠/۱۱/٤ ] [ ٤:٤٠ ‎ب.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

ایلام- خبرگزاری مهر: پاکسازی مناطق آلوده به مین در مناطق مرزی دهلران توسط نیروهای فعال مرکز مین زدایی کشور در حال انجام است.

 

برای دیدن تصاویر کامل به ادامه مطلب مراحعه ک


ادامه مطلب
[ ۱۳٩٠/۱۱/۳ ] [ ۱۱:٤٥ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

یکی از ذخیره گاه های نادر استان ایلام درختان 2600 ساله معروف به "سروهای زربین" است که علاوه بر ناشناخته ماندن این محوطه طبیعی تاریخی، درختان سرو نیز بر اثر سوزندان و قطع نابود شده اند.

درخت سرو از درختانی است که ریشه در فرهنگ ایرانی دارد و جایگاه ویژه ای بین مردم دارد. این درخت به عنوان یک درخت همیشه سرسبز و استوار حتی در سرما پایداری می کند.

درخت سرو از هزاران سال پیش در ایران کاشت شده است و یکی از نمونه های کهنسال این درخت، سرو کاشمر بوده است که بنا به قول مشهور به دست زرتشت کاشته شده بود.

اکنون نیز نمونه های کهنسال دیگری از درخت سرو در برخی از نقاط ایران همچنان استوار است که مهمتر از همه سرو کهنسال چند هزارساله در شهر ابرکوه یزد است که کهنسال ترین سرو جهان به شمار می رود.

درختان 2600 ساله سرو در استان ایلام

استان ایلام دارای عجایب بسیار زیادی در زمینه تاریخی و طبیعی است ولی به دلیل عدم معرفی عجایب این استان در سطح کشور شناخته شده نیست.

درختان سرو زربین واقع در روستا بان سول در بخش چوار از توابع شهرستان ایلام قرار دارند.

همین درختان سرو که بیش از 22 اصله سرو با قدمت بیش از 2600 سال هستند هیچ نامی در کشور ندارند.

جای تاسف دارد که عجایب و شگفتی های دیدنی استان ایلام جایی در کشور ندارند و حال اگر این درختان سرو در استانی دیگر قرار داشتند اکنون شناخته شده بودند در حالیکه این درختان با این عظمت و قدمت تاریخی هنوز در فهرست آثار ملی کشور ثبت نشده است در حالی که خود مسئولان اعلام کرده اند که قدمت تاریخی این درختان 2600 سال است.

گونه ژنتیکی سرو زربین

معاون فنی منابع طبیعی استان ایلام در این ارتباط به خبرنگار مهر گفت: تعدادی از مناطق هستند که توسط اداره کل منابع طبیعی استان ایلام شناسایی می شوند تا گونه های ژنتیکی و بسیار نادر این مناطق زیر چتر حفاظتی بیشتر قرار بگیرند.

عبدالسلام پیری بیان داشت: یکی از این گونه های درختان سرو، زربین هستند که در روستا بان سول چوار قرار دارند.

وی افزود: این سروهای کهنسال طبق اعلام کارشناسان و دستگاه های مرتبط برای سنجش سن و تحقیقات و مطالعات، با 2600 سال قدمت تخمین زده شده اند.

این مسئول عنوان کرد: این درختان سرو جزو قدیمی ترین سروهای کشور هستند.

نابودی درختان سرو ایلام

این درختان کهنسال در محوطه‌ تاریخی ـ طبیعی بان‌سول برفراز روستای بان سرو چوار قرار گرفته است که فاصله روستا تا این محوطه 60 متر است.

اول از همه درختان بر روی تپه ای از درو خودنمایی می کنند ولی از نزدیک عظمت این درختان بیشتر است.

برای اینکه از نزدیک بدانیم حال و روز درختان سرو زربین ایلام در چه وضعیتی قرار دارند به روستای بان سول رفتیم و با  صحنه های بسیار تاسف بارتر روبرو شدیم.

سوزاندن این درختان سرو در حالی اتفاق افتاده است که این درختان با ساقه بسیار پهن دارای زیبایی و عظمت هستند.

متاسفانه مسئولان دستگاه های مرتبط برای حفاظت و مستندسازی برای عدم نابودی این درختان کاری انجام نداده اند این در حالی است که این درختان روز به روز بیشتر تخریب می شوند.

طبق اعلام مسئولان سازمان میراث فرهنگی استان ایلام به زودی این درختان در آثار معنوی کشور ثبت می شود اما سئوال اینجاست که مسئولان طی این مدت چرا از درختان تاریخی نگهداری نکرده اند و حال که این درختان به چنین حال  و روزی افتاده اند به فکر ثبت افتاده اند.

اثر گرد و غبار و خشکیدگی و همچنین قطع بعضی شاخ و برگ های درختان سرو ایلام باعث شده تعدادی از درختان نیز به طور طبیعی نابود شوند.

ریشه این درختان آنقدر زیاد است که در بین سنگهای رسوبی صحنه های زیبایی را به وجود آورده است ولی باز هم انسانها دست به قطع ریشه بعضی از این درختان زده اند.

به نظر می رسد تاکنون نه مردم نه مسئولان به این درختان تاریخی هیچ توجهی نکرده اند و در مراقبت این درختان کوتاهی کرده اند.

یکی از درختان سرو نیز به طور کامل سوخته و قطع شده است و دستهای انسان برای از بین بردن این درخت زیبا نیز دیده می شود.

به هر حال این درختان سرو در حالی که می توانند به یک اثر مهم تاریخی و طبیعی در آثار ملی کشور ثبت شوند اکنون به حال و روز بدی دچار شده اند.

منبع: خبرگزاری مهر

[ ۱۳٩٠/۱۱/۳ ] [ ۱۱:٤٠ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

 یکی از مهمترین آثار تاریخی استان ایلام آتشکده چهارطاقی شهرستان دره شهر است ولی وجود علوفه دام و ریزش دیوارها و یادگاری نوشتن روی این اثر تاریخی هویت آن را از بین برده است.

 شهرستان دره شهر از توابع استان ایلام دارای آثار تاریخی متعددی از دورانهای مختلف تاریخی به خصوص ساسانی و قرون اسلامی است و هر وجب خاک این شهرستان جای آثار تاریخی به چشم می خورد.

یکی از این آثار آتشکده چهار طاقی است که در حاشیه شهر دره شهر در روستای سرخ آباد در محلی مرسوم به "تنوره سرخ گچی" واقع شده است.

این اثر تاریخی مهم مربوط به دوران قرون اسلامی است و در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است و در نوع خود بی نظیر ساخته شده است.

روایت است که چارطاقی ها را آتشکده های دوره ساسانی می دانند و آتشکده‌ها عموما از دوره ساسانی و اسلامی به وجود آمده است.

برای اینکه بدانیم بر آتشکده چهار طاقی شهرستان دره شهر و این اثر تاریخی مهم چی می گذرد به کنار این آتشکده آمده ایم.

 در کناره چپ رودخانه سراب دره شهر بر روی تپه ماهوری تنوره سرخ ساختمان یک چهار طاقی به چشم می خورد که به چهار طاقی دره شهر معروف است.

با توجه به مصالح و سبک معماری، بنا مربوط به اوایل دوره اسلامی است و قدمت آن به بیش از 1400سال می رسد.

در قسمت جنوبی چهارطاقی بقایای پلکانی به طول 10 متر و عرض یک متر با شیب ملایم وجود دارد که احتمالا ورودی بنا بوده است.

این چهارطاقی بر پلانی مربع شکل به ابعاد5 در5 متر بنا شده است و عرض دیواره ها 80 سانتی متر و ارتفاع طاق از زمین 70 سانتی متر است.

گنبد تک جداره آن بر چهارطاق قوسی شکل و با سیستم گوشواره ساخته شده است و بر بالای گنبد دریچه ای وجود دارد که به هنگام مرمت این دریچه بسته شده است.

این اثر تاریخی که در فهرست آثار ملی کشور ثبت شده است و در ابعاد کوچکی نیز هست ولی حتی مسئولان یک حفاظ برای این اثر تاریخی درست نکرده اند.

 حضور تعداد زیادی دام در کنار این اثر تاریخی حکایت غریبی است که نشان می دهد این اثر تاریخی هیچ جایگاه و ارزشی نزد متولیان ندارد و البته تنها قرار گرفتن گاو در کنار این اثر تاریخی نیست و وقتی به خود اثر نزدیک تر می شویم با آثار حضور دام مواجه می شویم.

در این اثر مهم تاریخی علوفه هایی دیده می شود که نشان می دهد از این چهار طاقی به عنوان طویله و انبار علوفه نیز استفاده شده است، هر چند در زمان خود این آتشکده کاربردهای مختلفی داشته است اما این اثر با بی توجهی مسئولان، امروز کاربردهای خود را عوض کرده است و به نظر می رسد برای دامداری از نظر مسئولان مناسب تر است.

حداقل کار مسئولان این بود که با یک حفاظ ساده از ورود گاو و ریختن علوفه در این اثر تاریخی جلوگیری کرد اما وضعیت تاسف بار این اثر تاریخی فقط به این علوفه و گاو ختم نمی شود که خود صحنه ای بسیار زشت هستند و گردشگر تحمل دیدن چنین صحنه هایی را ندارد بلکه در سایه این بی توجهی ها خود بنای اثر نیز تخریب شده است.

متاسفانه دیوارهای این اثر مهم تاریخی تا حدود زیادی ریزش و تخریب شده اند که بر روی عکس کاملا واضح است و بیشتر دیوارهای اثر با یادگاری نوشتن هویت خود را از دست داده است.

شاید برای مرمت این اثر تاریخی چند میلیون تومان اعتبار بیشتر نیاز نباشد تا حداقل این اثر تاریخی به عنوان میراث یک هویت تاریخی، آن هم در کنار شهر و چند قدمی میراث فرهنگی شهرستان دره شهر به عنوان یک اثر گردشگرپذیر در کشور معرفی شود.

چرا باید این آتشکده چهار طاقی به عنوان یک اثر مهم تاریخی به چنین حال و روز بدی افتاده باشد که طبق گفته مردم شهرستان همه این مسائل از بی توجهی نشات می گیرد.

اما در داخل بنا علاوه بر علوفه جای آتش زدن دیوارها نیز دیده می شود که البته بسیاری از این صحنه ها را باید گردشگران رعایت کنند.

 

مجموع این اتفاقات یعنی وجود علوفه و گاو، تخریب، یادگاری نوشتن و آتش زدن در یک اثر تاریخی کوچک نگران کننده است.

در شهرستان دره شهر آثار تاریخی زیادی وجود دارد که در گزارش های بعدی در مورد وضعیت آنها نیز گفته می شود و نشان داده می شود که متاسفانه روزگار بدی در انتظار آنها است.

منبع: خبرگزاری مهر

[ ۱۳٩٠/۱۱/۳ ] [ ۱۱:۳٦ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

سیاه گاو به عنوان تنها دریاچه دوقلوی کشور واقع در استان ایلام از نادرترین آثار طبیعی دنیا به شمار می رود ولی متاسفانه این دریاچه بسیار زیبا از چشم گردشگران به دلایل مختلف پنهان مانده است.

 خداوند زیبایی های زیادی در استان کوچک ایلام خلق کرده است و در این استان و هر نقطه آن آثاری طبیعی و خدادادی یافت می شود که هر ببینده ای را سر ذوق می آورد.

"سیاه گاو" یکی از دریاچه های نادر دنیا در روستایی به همین نام در شهرستان آبدانان واقع شده است و دریاچه ای زیباست که به طور کاملا اتفاقی به شکلی خاص به دو قسمت شبیه به هم که به دوقلو تعبیر می شود، تبدیل شده است.

برای رسیدن به این دریاچه باید راه زیادی را طی کرد و از طریق جاده ایلام وارد شهرستان دره شهر و بعد وارد شهرستان آبدانان شد.

بعد از رسیدن به این شهرستان از طریق جاده اصلی آبدانان به شهرستان دهلران و در بین جاده روستاهای شوشه گل به سیاه گاو  به دریاچه دوقلوی سیاه گاو می توان رسید تا این اثر طبیعی زیبا به وسعت سه هکتار را مشاهده کرد.

نام اصلی این دریاچه به دلیل سیاهی آب، سیاه آب است ولی آب این دریاچه حتی قابل شرب است البته شاید به دلیل هلالی شکل بودن (شاخ گاوی) بودن شکل دریاچه، از آن به عنوان دریاچه سیاه گاو نیز یاد کرده اند.

اطراف این دریاچه بسیار زیبا را دشتها و کوه های نسبتا مرتفع فرا گرفته است و جلوه هایی زیبا در بهار و پاییز در اطراف این دریاچه موج می زند.

گلزارهای حاشیه دریاچه و و وجود حیوانات آبی در این دریاچه بر جذابیت و زیبایی این دریاچه افزوده است.

دریاچه دوقلوی سیاه گاو شامل دو دریاچه است که بر اثر به وجود آمدن یک راه باریکه به دوقلو تبدیل شده اند و اثری دیدنی برای گردشگران به وجود آورده است.

رودخانه سیاه گاو پس از عبور از میان صخره ها و دره ها و ارتفاعات کبیرکوه واقع در شهرستان آبدانان به دو دریاچه تبدیل می شود که دریاچه نخست با اختلاف سطح اندک در بالادست دریاچه دوم قرار گرفته است.

آب این دریاچه از زیر زمین تامین می شود و طبق گفته مردم این دریاچه همیشه دارای آب است هر چند در سالهای اخیر به دلیل خشکسالی آب دریاچه کم شده است.

این قسمت اول دریاچه  به شکل بیضی است که آب زلال در دریاچه چنان به چشم می خورد که می توان عمق آب را که شبیه آکواریم است مشاهده کرد.

در این بین، فرسایش باعث شده است روز به روز مساحت دریاچه سیاه گاو کم شود و دلیل اصلی زلالی بودن آب دریاچه قرار داشتن مواد جیوه در آب است.

همانطور که در قسمت بالا هم گفته شد این دریاچه از دو قسمت تشکیل شده که به وسیله کانالی طبیعی به عرض هشت متر و عمق چهار متر و به طول 70 متر به هم متصل شده اند.

اینجا همان کانل متصل کننده دو دریاچه است که آب از این کانال به دریاچه پایین می ریزد و این کانال کاملا طبیعی شکل گرفته و انسانها در ایجاد این کانال نقش نداشته اند.

آب زلال و پاک از دریاچه اول به دریاچه دوم می ریزد تا اثری را شکل دهد که در دنیا بی نظیر است هرچند در کشور ما این پدیده هنوز ناشناخته مانده است.

کم کم به قسمت دوم دریاچه نزدکی می شویم که تصویر آن از نمایی نزدیک تر گرفته شده است تا زیبایی، زلالی و گلزارهای حاشیه دریاچه بیش از پیش خودنمایی کنند.

قسمت دوم دریاچه از قسمت اول بزرگ تر است و دسترسی گردشگران به این قسمت بیشتر است و آب که از دریاچه اول به قسمت دوم رسیده از این قسمت نیز راه خود را به کانال ادمه می دهد و به حالت رودخانه ای کوچک به روستاهای پایین دست می رود.

هر ساله تعداد زیادی از پرندگان نیز وارد این دریاچه می شوند که جلوه های زیبای این اثر نادر را بیشتر کرده است در این بین گردشگران نیز در ایام مختلف سال به خصوص فصل بهار از این دریاچه دوقلو بازدید می کنند.

این دریاچه گرچه زیبایی های خاص خود را دارد اما صحنه های تاسف باری نیز در کنار این اثر طبیعی دیده می شود و نشان دهنده بی توجهی به این اثر جذاب است.

ریختن روغن در آب، وجود آشغال در کنار دریاچه و نبود امکانات تفریحی و گردشگری مناسب از مهمترین موارد تاسف بار این دریاچه زیبا است.

در مسیر آب هر دو دریاچه، انواع زباله یافت می شود که رفع این نقص آشکار نیازمند نگاه مسئولان و فرهنگ سازی عمومی گردشگران است.

این تصویر گویای حقیقت تلخ ریختن زباله در دریاچه و کنار گلزارهاست و البته بی توجهی مسئولان تنها به ریختن زباله در این دریاچه ختم نمی شود و کمبود امکانات و نبود جاده مناسب دسترسی، دو مشکل عمده در ناشناختگی این دریاچه است.

این دریاچه حتی یک تابلو راهنما ندارد و گردشگران دیگر مناطق کشور نمی توانند در این کوه ها دنبال دریاچه بگردند تا به آن برسند.

متاسفانه آثاری مثل دریاچه دوقلوی سیاه گاو در استان ایلام کم نیستند و به دلیل بی توجهی در غربت کوه ها پنهان مانده اند و کسی نیست از این آثار زیبا در مسیر مثبت استفاده کند.

شهرستان آبدانان در دامنه جنوبی کبیرکوه قرار دارد و به خاطر آب فراوان و وجود جنگل و مراتع دارای سرزمین مستعد کشاورزی است.

این شهرستان دارای آثار تاریخی و گردشگری متنوعی است که ذوق را برای گردشگران ایجاد می کند که در گزارشهای بعدی خبرگزاری مهر آثار شهرستان مورد بازدید و معرفی قرار می گیرد.

منبع: خبرگزاری مهر

[ ۱۳٩٠/۱۱/۳ ] [ ۱۱:۳۳ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

ایلام - خبرگزاری مهر: قلعه تاریخی هزار درب شهرستان آبدانان از توابع استان ایلام در حال حاضر روزگار بدی را سپری می کند و وجود سرنگ و فیلتر سیگار در این قلعه نشان می دهد که این اثر تاریخی به کمپ معتادان تبدیل شده است.

به گزارش خبرنگار مهر، شهرستان آبدانان در جنوب استان ایلام دارای آثار تاریخی فراوانی است که هر کدام از این آثار بخشی از تاریخ کهن ایران است.

این شهرستان دارای آثار تاریخی مثل شهرهای تاریخی جولیان، گورگبران، آثار پشت قلعه و..است که هر کدام به نوبه خود دارای جذابیت و شاهکاری از زمانهای گذشته است.

قلعه هزار درب یکی از آثار تاریخی مهم این شهرستان است که در حال حاضر روزگار بدی را سپری می کند و اثری از تاریخی بودن در این قلعه پیدا نمی شود.

به همین منظور به این قلعه در پنج کیلومتری شرق شهرستان آبدانان سفر کرده ایم که ببینیم حال و روز این قلعه باستانی چطور سپری می شود.

قدمت این قلعه باتوجه به مصالح به کار رفته در آن، ازجمله سنگ و گچ مربوط به دوره ساسانی (سده سوم تا ششم)‌ است.

آثار به جا مانده در قلعه نشان دهنده وجود برجهای نگهبانی، شاه نشین، اتاقهای مسکونی و سه در، در آن بوده است. این قلعه بیشتر جنبه نظامی داشته است.

اول از همه اینکه این قلعه همانطور که اسمش پیداست خیلی بزرگ است ولی در حال حاضر فقط قسمتی از این قلعه از خاک بیرون کشیده شده است و جالب اینکه دقیقا در کنار این قلعه تاریخی یک مدرسه احداث شده و به احتمال بسیار قوی بخشی از این قلعه در زیر این مدرسه است که هنوز کشف نشده است.

این قلعه در حال حاضر بدون حفاظ به حال خود رها شده و مثل یک خرابه در شرق شهرستان آبدانان افتاده است.

با این حال در قسمتی از قلعه باز است و می توان به آن ورود پیدا کرد و آثار به جا مانده در این قلعه و متعدد بودن در و پنجره ها حاکی از دلیل نامگذاری قلعه به نام "هزار درب" است.

با توجه به مصالح به کار رفته همچون قلوه سنگهای تراشیده و گچ پخته شده که به عنوان ملات در این بنا به کار رفته و آثار به جای مانده در قلعه از جمله برجهای نگهبانی و شاه نشین و اتاق های مسکونی، به نظر می رسد که این قلعه کاربرد نظامی داشته است.

پلان اصلی این قلعه مستطیل شکل است و راهروهایی طولانی در چهار جهت قرار گرفته و به وسیله درگاه‌هایی به اتاق‌های داخل مرتبط می‌شود.

قلعه هزار درب دارای زیر‌زمین، طبقه همکف و طبقه بالاست و نور و تهویه آن از طریق دریچه‌هایی به قطر یک متر در سقف و دالان و اتاق‌ها تامین می‌شده است.

اما حکایت وضعیت کنونی قلعه هزار درب حکایتی غریب و ناشی از بی توجهی مسئولان است که نشان می دهد این اثر تاریخی هیچ ارزشی بین مردم و مسئولان ندارد.

به ته قلعه که می رسیم با صحنه های بسیار تاسف بار روبرو می شویم به طوری که فراموش می کنیم اینجا قلعه ای تاریخی است و احساس می کنیم اینجا کمپ و جایگاه معتادان است.

این قلعه تاریخی مملو از سرنگ، فیلتر سیگار و ... است و در این بین بی تدبیری و بی توجهی برای حفاظت از این قلعه بر این امر دامن می زند.

این صحنه ها فقط حاکی از تغییر کاربری یک بنای تاریخی نیست بلکه در جای خود نشانه ای از بروز بیکاری و گرایش جوانان به اعتیاد نیز هست.

در بیشتر نقاط قلعه از این صحنه وجود دارد و در کنار آن روشن کردن آتش در درون قلعه و سیاه شدن دیوارهای قلعه هویت این اثر را از بین برده است و کم کم در حال تخریب این قلعه است.

روشن کردن آتش باعث سیاه شدن بسیاری از دیوارهای قلعه هزار درب شده است و با این شرایط هیچ گردشگری رغبت نمی کند که از این قلعه بازدید کند.

در قسمتهایی از دیوارهای قلعه نیز آثار تخریب و مرمت غیراصولی دیده می شود که کامل کننده ویران شدن قلعه است.

به هر روی ایلام و شهرستان آبدانان دارای آثار تاریخی جذاب و شگفت انگیزی هستند مشروط بر اینکه مسئولان در حفاظت از این آثار تلاش کنند.

هزار درب آبدانان را با تمام زخمهایی که بر پیکره آن وارد شده است ترک می کنیم و به امید روزی می نشینیم که مشکلات جونان شهرستان حل شود و از آثار تاریخی به خوبی مراقبت شود تا شاهد چنین صحنه های ناراحت کننده ای نباشیم.

منبع: خبرگزاری مهر

[ ۱۳٩٠/۱۱/۳ ] [ ۱۱:۳٠ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

ایلام - خبرگزاری مهر: قلعه تاریخی هزار درب شهرستان آبدانان از توابع استان ایلام در حال حاضر روزگار بدی را سپری می کند و وجود سرنگ و فیلتر سیگار در این قلعه نشان می دهد که این اثر تاریخی به کمپ معتادان تبدیل شده است.

به گزارش خبرنگار مهر، شهرستان آبدانان در جنوب استان ایلام دارای آثار تاریخی فراوانی است که هر کدام از این آثار بخشی از تاریخ کهن ایران است.

این شهرستان دارای آثار تاریخی مثل شهرهای تاریخی جولیان، گورگبران، آثار پشت قلعه و..است که هر کدام به نوبه خود دارای جذابیت و شاهکاری از زمانهای گذشته است.

قلعه هزار درب یکی از آثار تاریخی مهم این شهرستان است که در حال حاضر روزگار بدی را سپری می کند و اثری از تاریخی بودن در این قلعه پیدا نمی شود.

به همین منظور به این قلعه در پنج کیلومتری شرق شهرستان آبدانان سفر کرده ایم که ببینیم حال و روز این قلعه باستانی چطور سپری می شود.

قدمت این قلعه باتوجه به مصالح به کار رفته در آن، ازجمله سنگ و گچ مربوط به دوره ساسانی (سده سوم تا ششم)‌ است.

آثار به جا مانده در قلعه نشان دهنده وجود برجهای نگهبانی، شاه نشین، اتاقهای مسکونی و سه در، در آن بوده است. این قلعه بیشتر جنبه نظامی داشته است.

اول از همه اینکه این قلعه همانطور که اسمش پیداست خیلی بزرگ است ولی در حال حاضر فقط قسمتی از این قلعه از خاک بیرون کشیده شده است و جالب اینکه دقیقا در کنار این قلعه تاریخی یک مدرسه احداث شده و به احتمال بسیار قوی بخشی از این قلعه در زیر این مدرسه است که هنوز کشف نشده است.

این قلعه در حال حاضر بدون حفاظ به حال خود رها شده و مثل یک خرابه در شرق شهرستان آبدانان افتاده است.

با این حال در قسمتی از قلعه باز است و می توان به آن ورود پیدا کرد و آثار به جا مانده در این قلعه و متعدد بودن در و پنجره ها حاکی از دلیل نامگذاری قلعه به نام "هزار درب" است.

با توجه به مصالح به کار رفته همچون قلوه سنگهای تراشیده و گچ پخته شده که به عنوان ملات در این بنا به کار رفته و آثار به جای مانده در قلعه از جمله برجهای نگهبانی و شاه نشین و اتاق های مسکونی، به نظر می رسد که این قلعه کاربرد نظامی داشته است.

پلان اصلی این قلعه مستطیل شکل است و راهروهایی طولانی در چهار جهت قرار گرفته و به وسیله درگاه‌هایی به اتاق‌های داخل مرتبط می‌شود.

قلعه هزار درب دارای زیر‌زمین، طبقه همکف و طبقه بالاست و نور و تهویه آن از طریق دریچه‌هایی به قطر یک متر در سقف و دالان و اتاق‌ها تامین می‌شده است.

اما حکایت وضعیت کنونی قلعه هزار درب حکایتی غریب و ناشی از بی توجهی مسئولان است که نشان می دهد این اثر تاریخی هیچ ارزشی بین مردم و مسئولان ندارد.

به ته قلعه که می رسیم با صحنه های بسیار تاسف بار روبرو می شویم به طوری که فراموش می کنیم اینجا قلعه ای تاریخی است و احساس می کنیم اینجا کمپ و جایگاه معتادان است.

این قلعه تاریخی مملو از سرنگ، فیلتر سیگار و ... است و در این بین بی تدبیری و بی توجهی برای حفاظت از این قلعه بر این امر دامن می زند.

این صحنه ها فقط حاکی از تغییر کاربری یک بنای تاریخی نیست بلکه در جای خود نشانه ای از بروز بیکاری و گرایش جوانان به اعتیاد نیز هست.

در بیشتر نقاط قلعه از این صحنه وجود دارد و در کنار آن روشن کردن آتش در درون قلعه و سیاه شدن دیوارهای قلعه هویت این اثر را از بین برده است و کم کم در حال تخریب این قلعه است.

روشن کردن آتش باعث سیاه شدن بسیاری از دیوارهای قلعه هزار درب شده است و با این شرایط هیچ گردشگری رغبت نمی کند که از این قلعه بازدید کند.

در قسمتهایی از دیوارهای قلعه نیز آثار تخریب و مرمت غیراصولی دیده می شود که کامل کننده ویران شدن قلعه است.

به هر روی ایلام و شهرستان آبدانان دارای آثار تاریخی جذاب و شگفت انگیزی هستند مشروط بر اینکه مسئولان در حفاظت از این آثار تلاش کنند.

هزار درب آبدانان را با تمام زخمهایی که بر پیکره آن وارد شده است ترک می کنیم و به امید روزی می نشینیم که مشکلات جونان شهرستان حل شود و از آثار تاریخی به خوبی مراقبت شود تا شاهد چنین صحنه های ناراحت کننده ای نباشیم.

منبع: خبرگزاری مهر

[ ۱۳٩٠/۱۱/۳ ] [ ۱۱:۳٠ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]
مدیر حوزه هنری تبلیغات اسلامی استان گفت: نرم‌افزار صدای شاعران کرد زبان استان تولید و ساخته شد.
"محمدعلی قاسمی" در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، اظهار کرد: این نرم‌افزار نخستین محصول فرهنگی کانون شعر و ادب "هانا" وابسته به حوزه هنری استان است.
وی افزود: در این نرم‌افزار که تا پایان امسال منتشر می‌شود، متناسب با صدای شاعران و محتوای اشعار آنان قطعه‌های موسیقی نواخته شده است.
مدیر حوزه هنری تبلیغات اسلامی استان اضافه کرد: در این نرم‌افزار شعر و صدای شاعران پیشکسوت کرد زبان استان نظیر شادروان "ولی محمد امیدی"، "دکتر ایرج خالصی"، "علی‌اصغر عباسی‌آرام"، "حشمت‌الله منصوری"، "ظاهر سارایی"،"عبدالحمید یعقوبیان"،"حیدرعلی شفیعی"،"نورالدین رحیمی"، "مصطفی بیگی" گردآوری شده است.
قاسمی تصریح کرد: همچنین صدای شاعران جوان استان همچون "فرهاد شاهمرادیان"، "نورمراد رضایی"، "حسین شکربیگی"،"سمیه مهری"،"عبدالقایم محمدیان" و"علی‌محمد ارسلانی" نیز شنیده می‌شود.
وی تنوع قالب‌های شعری و وجود گویش‌های مختلف را از ویژگی‌های بارز این اثر دانست و گفت: رونمایی از این اثر در آیینی ویژه در محل حوزه هنری انجام می‌شود.
منبع: ایلام امروز
[ ۱۳٩٠/۱۱/۳ ] [ ۱۱:٢۳ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]

فهرست:

چند ضرب المثل کردی

آینده ی زبان کردی در ایران

کردی ایلامی

 نیشتمان/ وطن   

 که له پیاوان و ئافره ته کانی کورد/ شخصیت های کورد  

 ناوه کانی کوردی هه نگاوی به ره و ره گه ز / اسم های کردی گامی به سوی اصالت

  الفبای کردی

 

چند ضرب المثل کردی

 

یکی از نمود های فرهنگ ضرب المثل است در کردستان بزرگ نیز مه سله ت هایی رواج دارد. این ضرب المثل ها را به فارسی ترجمه می کنم و معادل آنها را نیز می نویسم.

 

 ضرب المثل

 معنی

معنی واژه ها در فارسی

 

خودا کووه  ناسیگ  وه فر نیگه  بان

 

خدا  کوه  را می شناسد که روی آن برف می گذارد.

ناسیگ :‌ می شناسد

وه فر:‌ برف *

نیگه :‌ می گذارد

بان : بالا

 

 رووی   ده سی   وه  ئه نجیر  نه ره سی وه ت   که ره سه

 روباه دستش به انجیر نمی رسد می گوید نارس است.

رووی : روباه

نه ره سی: نرسید 

وه ت : گفت

که ره: کال و نارس

 کابرا  سه ر  بئاو  تاشیگ

 یارو سر بی آب می تراشد

( کار  غیرعاقلانه ای انجام می دهد.)

 کابرا: یارو

ئاو :‌ آب

تاشیگ: می  تراشد

 میه وانه ل     یی مال    ده   خون    یه ک        تیه نگن.

 مهمان های  یک  خانه به خونی هم تشنه هستند.

 میه وان :  مهمان

تیه نگ :‌ تشنه

 خالوو  که فیگه  سه ر  ئاو  خوارزا  ده خوار  ئاو  فیریگ   کیگ

 دایی در سر آب غرق می شود خواهر زاده  در پایین آب دنبالش می گردد.

 خالوو: دایی

که فیگ :‌ می افتد.

خوارزا: خواهرزاده

خوار: پایین

فیریگ کیگ: دنبالش می گردد.

  

آینده ی زبان کردی در ایران

 

ناچارم مطلب امروز را به زبان فارسی بنویسم. پیش از آن از لطف تمام دوستان تشکر می کنم.

در آغاز باید بدانیم که کردهای ایران در کجا زندگی می کنند. به طور کلی می توان گفت که در استان های کردستان و کرمانشاه و ایلام و جنوب استان آذربایجان غربی زندگی می کنند و تقریبا ۱۲ درصد جمعیت ایران را تشکیل می دهند. در این استان ها زبان رسمی و اداره ای همان فارسی است و این امر تاثیر منفی بسیاری بر زبان کردی دارد.

در تمامی مناطق کردنشین تنها دو تلویزیون و رادیو به زبان کردی برنامه پخش می کنند و تعداد بسیار اندکی روزنامه و مجله به زبان کردی چاپ می شوند و این امر باعث شده است که دوری مردم از زبان مادری به یک امر پررواج تبدیل گردد. در این میان تلاش خستگی ناپذیر صدا و سیما در رواج بخشیدن به زبان فارسی و از بین بردن زبان های دیگر بی تاثیر نبوده است.

به هر حال امروز تاثیر این دوری از زبان مادری را می توان در فارسی حرف زدن مردم کرمانشاه دید. اگر بیشتر از این به زبان کردی بی توجهی شود می توان نابودی زبان کردی حداقل در بخش هایی از ایران را شاهد بود. 

کردی ایلامی

 

کردی ایلامی که به اصطلاح کردی فیلی گفته می شود یکی از شاخه های کردی جنوبی ( باشووری ) است که در محدوده ی استان ایلام و جنوب استان کرمانشاه تکلم می شود. در زیر جدول پیوستگی کردی ایلامی با سایر گویش های کردی را می بینیم.

در جدول زیر پیوستگی زبان کردی ایلامی با زبان های باستانی بررسی می شود:

این تنها گوشه ای از پیوستگی های زبان کردی ایلامی با زبان های باستان است.

 

نیشتمان/ وطن

 

عشقت وێنه ی خوێن ها له ره گانم

 تان  و  پوو  دڵم  مه زگ  سۆخانم

هه ناسه ێ سینگ، نۆر چاوانم

ناوت هه میشه ورد زوانم

گیانم وه فدات ئێ نیشتمانم

ئارام گیانم روو‌ح و ره وانم

ویر و خێاڵ رووژ و شاوانم

ئاساره ی به ختم له ئاسمانم

تووزی له خاکت ها له گیڕفانم

رووڵه ی په روه رده ێ کورده مالانم

گیانم وه فدات ئه ێ نیشتمانم

رووڵه ی گیان وه فداێ کوردێستانم

گیانم وه فدات ئه ێ نیشتمانم

                           شێر له دۆکتۆر ئێرێج خاڵسی ـ ئیلام

                           به زمانی کوردی خواروو ( فه یلی )

 

که له پیاوان و ئافره ته کانی کورد/ شخصیت های کورد

   

در این جا به معرفی بزرگان کرد که معروفیت دارند می پردازیم.

۱- دیائه کوو: پاشایی گه وره ی کورد ی ئیران و سه ر پاشای میدیایی.

۱- دیاکو: شاه کورد ایران و سرسلسله ی حکومت ماد.

۲- زه ردووشتی په یه مبه ر: حه زره تی زه ردووشت( دروودی له سه ر بی) ته نیا   پیه مبه ری  کورد  له  کاتی که دیار نابی  له  شاری شیز یا گه نجه ک  له  دایک  بووه. زه ردووشت یا زه ر تووشتره کوری  پوورووشه سپه. په رتووکی  گه وره ی زه ردووشت  ئه ویستا  بی  که به زمانی  کونه ی  کوردی  نووسیه.  ئه م  په رتووکه  یه کیک  له  کیتابه کانی   ئه سمانیه. به داخه وه  ئیستاکه  که سی  په ره ی  ئایینی  زه ردووشتی  نه ستینی و ئه م  ئایینی  گه وره  به راو  له بین  چوون  ری  به ری.

۲- زرتشت پیامبر: حضرت زرتشت ( درود بر او باد ) تنها پیامبر کرد است  که  در زمانی  نا مشخص در شهر گنجه یا شیز به دنیا امده است. زرتشت یا زرتشتره پسر پورشسب می باشد. کتاب بزرگ  ایشان اوستا می باشد که به زبان کوردی  قدیمی نوشته شده است. این کتاب بزرگ یکی از کتاب های آسمانی است. متاسفانه  امروز دیگر کسی به دین زرتشت نمی گرود و این دین بزرگ به سوی نابودی کشیده می شود.

۳- باربود: موسیقازانی زور گه وره ی کورد له زه مان  ساسانی دا.

۳- باربد: موسیقی دان بزرگ کرد زمان ساسانی.

۴- مانی: نه قاشیکه ر   و  ره نگه  پیامبه ری  کورد.

۴- مانی : نقاش و احتمالا پیامبر کورد.

۵- په رین: ئافره تی زانای کوردی ئیرانی. کچی  گوبادشا.

۵- پرین: زن دانشمند کورد ایرانی و دختر قباد شاه ساسانی.

۶- ئازاد: یه که م  ئافره تی  کوردی  ئیرانی  که  له  سالی  ۱۱  کوچی  مانگی دا  موسولمان بی.

۶- آزاد: اولین زن کورد ایرانی که در سال ۱۱ هجری مسلمان شد.

۷- پووران خاتوون : ئافره تی زانا و ئه ستیره ناسی کۆرد له ساڵی ۱۹۲ی کۆچی مانگی دا له  دایک بووه.

۷- پوران خاتون : زن دانشمند و ستاره شناس کرد که در سال ۱۹۲ هجری قمری به دنیا آمده است.

۸- پووراندۆخت: شێڕژنێ کورد و پاشاێ ساسانی

۸- پوراندوخت: شیرزن کورد و پادشاه ساسانی

۹- بۆزۆرگمێهر: وه زیری گه وره ی کوردی ساسانی.

۹- بزرگمهر : وزیر بزرگ کرد ساسانی.

۱۰- داره مرواری : ئافره تی به ناوبانگی کورد.

۱۰- دار مروارید: زن مشهور کرد.

۱۱- سه ڵا‌حه دینێ ئه یووبی: مه زنی به ناوبانگی کورد که شاری ئورشه ڵیم بۆ مۆسۆڵمانه کان ئازاد کراوه.

۱۱- صلاح الدین ایوبی سردار مشهور کرد که توانست شهر اورشلیم را برای مسلمانان آزاد کند.

۱۲- نادێر شاێ هه وشار: پاشاێ کوردێ ئێران و سه رپاشای ئه فشار( هه وشار)

۱۲- نادر شاه افشار: پادشاه کورد ایران و سرسلسله ی افشار یا هه وشار

 

ناوه کانی کوردی هه نگاوی به ره و ره گه ز / اسم های کردی گامی به سوی اصالت

ره نگه دیته ن که له ناوه ندی ولاتمان که سی په ره ی نا وه کانی کوردی نه ستاندنه وه. بو ئیمه که توایم بو رزگاری ولاتمان خه بات که یم زور ناباش بی ناوی بو کوره کان و دویته کانمان ناوی ئه ره وی بدوزینه وه.

دوستان گرامی برای آشنایی شما با نام های اصیل کردی نام های کردی را پیشکش به حضور می کنم. امید است که ما ایرانی ها از نام های اصیل ایرانی از آن جمله نام های کردی استفاده کنیم. توضیح اینکه در بخش اول نام به خط کردی در بخش دوم به خط فارسی و در بخش سوم معنی آن در فارسی و در بخش آخر کارکرد آن برای پسر یا دختر آمده است.

ئارارات/ آرارات/ نام کوهی در کردستان ترکیه/ پسر

ئاران/ آران/ قشلاق/ پسر

ئاراس/ آراس/ رود ارس/ پسر

ئارمین/ آرمین/ نام پسر کیقباد منسوب به آرام/ پسر

ئاریان/ آریان/ آریایی/ پسر

ئارینا/ آرینا/ آریایی نژاد/ دختر

ئاساره/ آساره/ ستاره/ تنها درکردی ایلامی رواج دارد./ دختر

ئاسکول/ آسکل/ بچه آهو. در کردی ایلامی بدان آسک می گویند./ دختر

ئاسمین/ آسمین/ یاسمن/ دختر

ئاسو/ آس/ افق. در کردی ایلامی به صورت ئاسوو( آسو) کاربرد دارد./ عمومی( پسر و دختر)

ئاکام/ آکام/ انجام/ پسر

ئاکوو/ آکو/ کوه بزرگ. قله ی کوه/ پسر

ئاگرین/ آگرین/ آتشین. کنایه از آدم شجاع/ پسر

ئالان/ آلان/ منطقه ای در کردستان/ دختر

ئامیار/ آمیار/ یار و یاور. در کردی ایلامی هاویار گفته می شود./ پسر

ئاوات/ آوات/ آرزو/ عمومی

ئایرین/ آیرین/ آتشین/ دختر

ئه ر ده لان/ اردلان/ نام قدیمی کردستان/ پسر

ئه سرین/ منسوب به اشک/ دختر

ئه وین/ اوین/ عشق/ دختر

باشوان/ باشوان/ نام کوهی در بانه/ پسر

باوان/ باوان/ خانه ی پدری/ دختر

بریا/ بریا / کاشکی / پسر

بوران/ بوران / توفان / عمومی

بووژان/ بوژان / بالیدن و نمو کردن. نام روستایی در ایلام/ دختر

بیخه وش/ بیخوش / ناب و خالص . کردی باشووری/ دختر

بیری / بیری/ شیردوش / دختر

بیگه رد/ بگرد / بی عیب / عمومی

به رزان / برزان / بلندی / پسر

به رکاو/ برکاو / دامنه ی کوه / پسر

به فراو/ بفراو / آب برف ذوب شده . کنایه از زلالی و پاکی/ دختر

به فرین/ بفرین / برفی. کنایه از سفیدی و پاکی/ دختر

به ناز / بناز / نازنین / دختر

به یان / بیان / سپیده دم. بامداد / پسر

به یانه / بیانه / میوه ی به / دختر

پاکو / پاک / دسته گیاه بسته نشده / پسر

پشکو / پشک / اخگر/ پسر

پیشه وا / پیشوا / رهبر/ پسر

په پرووک / پپروک / شکوفه. تنها در کردی ایلامی رواج دارد./ دختر

په رژان/ پرژان / کار / دختر

په ره نگ / پرنگ / گوشواره / دختر

په ژاره / پژاره / نگرانی / عمومی

په ژماره / پژماره / فکر و خیال . تنها در کردی ایلامی کاربرد دارد. / عمومی

په شیو / پشیو / افسرده / عمومی

 

  

   یک شعر کردی مشهور/ شیری به ناوی کوردی

   

اگر به تاریخ بنگرید می بینید که تلخ ترین بمباران شیمیایی جهان در شهر کردنشین حلبچه رخ داد. یکی از شاعران کرد شعری در وصف این جنایت سروده است که بنده آن را با ترجمه ی فارسی خدمت شما عرضه می کنم. این شعر مشهورترین شعری است که به زبان کردی سروده شده است.
دنیا خه مه ژیان ژانه و شاره که ی به هاری سوور
هیرووشیمای کوردستانه حه له بچه ی دایکی شاره زوور
کورپه بوچکه به لانکه وا مندال به سینکی دایکه وا
بو یادی نه ورووژی ئمسال سووتانه بوین وه کوو زووخال
مه رچ بی هه مووی به رد و داری حه له بچه ی تینی رزگاری
ده کینه خه نجه ری توله ی به ر پیشته ینی کورده واری
اما ترجمه ی این شعر به فارسی با ذکر این نکته که هر چند هم ترجمه ی این شعر قوی باشد نمی تواند مانند متن کردی آن درد ملت کرد را بیان کند و سوز خود را از دست می دهد.
دنیا غم است و زیستن چون درد و شهر ( حلبچه ) بهاری سرخ ( نشانه ی بدبختی ) دارد.
هیروشیمای کردستان است حلبچه مادر منطقه ی شاره زور( شاره زور منطقه ای وسیعی در کردستان است.)
نوزاد کوچک در گهواره ی خود و کودک در آغوش مادرش به بزرگداشت نوروز امسال مانند زغال سوخته شدند.
عقد ( وعده) باشد که تمامی سنگ ها و درختان حلبچه حلبچه ای که تشنه ی آزادی است را یک خنجر کنیم و این خنجر را برای انتقام ملت کرد در پشتین ( کمربند کردی و شالی که کردها به کمر می بستند و خنجر را در ان غلاف می کردند ) همراه خود خواهیم داشت.

الفبای کردی


در خط کردی برای کم شدن فاصله ی نوشتار و گفتار تغییراتی در خط فارسی به وجود آمده است که به طور خلاصه بیان می کنم . البته برای یاد گرفتن کامل خط کردی می توانید به کتاب فرهنگ کردی هه ژار مراجعه کنید.
۱- فتحه: در خط کردی به صورت (ه) نوشته می شود مانند به همه ن به جای بهمن.
۲- ضمه: در خط کردی به صورت (و) نوشته می شود مانند کورد به جای کرد
۳-او در خط کردی به صورت (وو) نوشته می شود.
۴- تشدید : کلمات مشدد به صورت تکرار حرف نوشته می شوند مانند مه ککه به جای مکه
۵- الف در خط کردی در وسط کلمه به صورت ا نوشته می شود ودر آغاز کلمه به صورت ئ نوشته می شود مانند ئه حمه د به جای احمد و بار به جای بار
۶- در خط کردی حروفی چون ث س ص به صورت س نوشته می شوند مانند سه د به جای صد
۷- در خط کردی حروفی چون ز ذ ض ظ به صورت ز نوشته می شوند مانند زوهر به جای ظهر
۸- در خط کردی حروفی چون ت ط به صورت ت نوشته می شوند مانند ته ناب به جای طناب

سه عدی شیرازی   


یه کم بانه مه ر رووژی جیهانی سه عدیه.
سه عدی یه ک ده گه وره ترین شایرانی ئه م ولاته سه ک بو سه ر به رزی ئیران کووشاگه.
به م هو ۱ بانه مه ر ناوی ئه م کله پیاوه به خوی گرتیه تا بتوان ناوی به رزی سه عدی بو هه میشه به رز هیشت. هیوادارم رووژی بای که زانی و فه رهه نگ ئیران به به رزترین جیگای خوی بره س.
اول اردیبهشت روز جهانی سعدی است.
سعدی یکی از بزرگترین شاعران این سرزمین است که برای سربلندی ایران کوشیده است.
به این سبب اول اردیبهشت نام این بزرگ مرد را به خود گرفته است تا بتوان نام بلند سعدی را برای همیشه بلند باقی گذاشت. امیدوارم روزی بیاید که دانش و فرهنگ ایران به بالاترین جایگاه خود برسد.

به شان سینگ/ قسمت های سینه

   
پووس: پوست
ده نگ: دنده
ناو زگ: به بخش های داخلی بدن می گویند.
پف: ریه
دل: قلب
گورچگ: کلیه
گه یه: معده
جه رگ: جگر
لخه روو: روده
لخه رووی گه وره: روده بزرگ
لخه رووی بوچک: روده کوچک
مه مگ: پستان
مازگ: پشت شکم
ناو شان: میان شانه ها
نه وگ: ناف

به شان سه ر/ قسمت های سر

   
تیول : پیشانی
برم: ابرو
بژانگ: مژه
چاو: چشم
گوپ: گونه
پت: بینی
لوت: بینی
قاو: شقیقه
گووش: گوش
لچ: لب
سول: سیبیل
ریش: ریش
چناوه: چانه
زنج: چانه
مل: گردن
پووق مل: پس گردن
قورگ: حلق
ده م: دهان
دنان:دندان
دنان وه رگ: دندان نیش
کاکیله: دندان آسیاب
ئاروو: لثه
قرووژنه ک: نای
گه وگ: قبقب

به شان له ش / قسمت های بدن


که پوول - سه ر: سر
مل: گردن
ده س: دست
شان - کوول: کتف
سینگ: سینه
زگ: شکم
پیشت: پشت
تیه تگ: باسن
ران: ران
قول: پا
زرانی: زانو
پوز: ساق پا
کلگ: انگشت

رنگ های کردی


ره ش: سیاه
چه رمگ: سفید
که و: آبی
سور: قرمز
زه رد: زرد
ساوز: سبز
قاوه ی: قهوه ای
بوور: خاکستری

 

چند صفت کردی


گه وره: بزرگ
بووچک: کوچک
خاس : خوب
گه ن : بد
ره ئین: زیبا
قیز : زشت
تیه ریک: تاریک
رووشن: روشن
سه ر خوش: شاد
خه مین: غمگین
کار که ر: کوشا
ته مه ل: تنبل
چاخ: چاق
له ر: لاغر
تنک: نازک
پیه ن: پهن
دریژ: دراز
کو ل: کوتاه
پیر: پیر
جووان: جوان
تژ: تیز
کول: کند
به رز: مرتفع
قول: عمیق
فیس: تر
هشک: خشک
بان: بالا
خوار: پایین
چوول: خالی
په تی: خالی
زور: زیاد
که م: کم
پوک: خالی
پر: پر
شرین: شیرین
تیه ل: تلخ
سوول: شور
تورش: ترش
ته نیا: تنها
هووفه ل: آدم دروغگو
درووزن: دروغگو
دروو: دروغ
راس: راست
ته میس: پاک
چرکن: کثیف
دوله مه ن: پولدار
هه ژار: فقیر

اوقات کردی/کاتی کوردی

اعداد کردی /ژماران کوردی   
یه ک ۱
دوو ۲
سی ۳
چوار ۴
پینج ۵
شه ش ۶
هاوت ۷
هه یشت ۸
نوو ۹
ده ی ۱۰
یانزه ۱۱
دووانزه ۱۲
سینزه ۱۳
چوارده ۱۴
پانزه ۱۵
شانزه ۱۶
هه وده ۱۷
هه ژده ۱۸
نووزده ۱۹
بیس ۲۰
سی ۳۰
چل ۴۰
په نجا ۵۰
شه س ۶۰
هه فتا ۷۰
هیشتا ۸۰
نه وه د ۹۰
سه د ۱۰۰
دووویس ۲۰۰
سسه د ۳۰۰
چوارسه د ۴۰۰
پانسه د ۵۰۰
شه شسه د ۶۰۰
هه فسه د ۷۰۰
هه یسه د ۸۰۰
نووسه د ۹۰۰
هه زار ۱۰۰۰

  

 

روزهای کردی رووژان کوردی


شه ممه : شنبه
یه کشه ممه : یکشنبه
دوو شه ممه دوشنبه
سی شه ممه سه شنبه
چوار شه ممه چهار شنبه
په ن شه ممم پنجشنبه
هه ینی آدینه
پشوودان تعطیل

 

 

 

 

 

 

 

 

خانواده کردی /هووز کوردی


ژن(ئافره ت): زن
پیا : مرد
کور : پسر
دوه ت(کیچ) : دختر
باوک : پدر
دالک(دایک) :مادر
برا : برادر
خوه یشک : خواهر
باپیر : پدر بزرگ
داپیر(نه نگ) : مادربزرگ
مام(تاتگ) : عمو
خالوو :دایی
میمگ : خاله و عمه
زاوا : داماد
وه یو : عروس
خه سوره : مادرزن و پدر زن و پدر شوهر و مادر شوهر و برادر زن
شو : شوهر
ژن : زن و عیال
هاو زاوا : باجناق
ئامووزا : پسر عمو و دختر عمو
خالووزا : پسر دایی و دختر دایی
میمزا : پسر عمه و پسر خاله و دختر عمه و دختر خاله
ژن خالوو : زن دایی
ژن تاتگ : زن عمو
شو میمگ : شوهر خاله و شوهر عمه
دوه ته ر زا : نوه دختری
کررزا : نوه پسری
دش : خواهر شوهر

 

 

 

 

 

فصل های کردی به شان کوردی

 
کوردی سنی
بو هار : بهار
هاوین : تابستان
پایز : پاییز
زیستان :زمستان
کوردی که لهور
وه هار : بهار
پایز : تابستان
سه رده وا : پاییز
زمسان :زمستان

فارسی 

کردی ایلامی 

سورانی 

کرمانجی 

لری 

پدر 

 باوگ

 باوک

باڤ 

باوه 

مادر 

 داڵگ

 دایک

دایک 

دایا 

برادر 

 برا

 برا

برا 

برار 

خواهر 

 خوێشک

 خوشک

 خوشک

خوه 

پدربزرگ 

 باپیر

 باپیر

 باپیر

بابا 

 مادربزرگ

داپیر 

نه نک 

 داپیر

ننه  

عمو 

 تاتگ

 مام

 ئاپۆ

 ئاموو

عمه 

 میمگ

میمک 

 پوور

کچی 

 دایی

 خاڵوو

 خاڵۆ

 خاڵ

هالوو 

 خاله

 میمگ

میمک 

پوور 

 هاله

 داماد

 زاوا

 زاوا

 زاڤا

زوما 

 عروس

 وه و

وه وی 

 بووک

 بی

 

 

فارسی امروزی 

پارسی باستان 

پهلوی 

کردی ایلامی 

خشک 

هوشکه 

 هوشک

 هشک

 کوه

 کیوفه

 کوف

کو 

 باد

 واته

 واد

وا 

خورشید 

خوره

خور

 خور

برگ 

 ورکه

 ولگ

ولگ 

برف 

وفره 

 وفر

وفر 

مغز 

 مزغه

 مزغ

مزگ 

منبع:بهداشت ایلام

[ ۱۳٩٠/۱۱/۳ ] [ ۱۱:۱٥ ‎ق.ظ ] [ گیانم بو فدای گشت ولاتیل کوردستان ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

سنی و شیعه بودن دسیسه ای است که سالها دشمنان ملت کرد از آن برای تفرقه افکنی و جلوگیری از اتحاد بین ملت کرد،مخصوصا کردستان شرقی و جنوب شرقی استفاده می کنند و متاسفانه این دسیسه تا حد زیادی برای خائنین به ملت کرد مثمر ثمر واقع بوده است و تا حد قابل توجهی کردهای شیعه و سنی را از هم دور انداخته است، اما امروز کردها به خودشان آمده اند و شیعه و سنی برایشان فرقی نمی کند کرد، کرد است چه شیعه باشد چه سنی. و اما ریشه این اختلاف: زمانی که امپراطوری عثمانی به شدت در حال توسعه بود و تهدیدی جدی برای دولت های اروپایی محسوب می شد ، دولتهای اروپایی مخصوصا انگلیس برای جلوگیری از قدرتمند شدن امپراطوری عثمانی به رسمی شدن مذهب شیعه در ایران در زمان صفویه کمک نمودند و دو کشور عثمانی و صفویه را وارد جنگهای مذهبی خونین کردند و بدین ترتیب دولت های اروپایی به اهداف خود دست یافتند اما،تنها ملتی که در این بین مظلومانه قرار گرفت ملت کرد بود که به دلیل موقعیت جغرافیایی اش در مرکز اختلافات و جنگهای عثمانی و صفویه قرار داشت و این جنگها و اختلافات منشا ایجاد مرزهای سیاسی در کردستان و جدا شدن ملت کرد از همدیگر شد. در ایران اقلیت مذهبی و در ترکیه اقلیت ملی. عقاید و مذهب هر کردی و هر انسانی برای بقیه کردها قابل احترام است و این عقاید دیگر باعث تفرقه و جدایی ملتمان نخواهد شد و ما دیگر اجازه نخواهیم داد که دشمنان ما فرهنگ مان را، زبانمان را، جوانانمان را و...... را به بهانه شیعه وسنی بودن ،ایرانی و عراقی و ... بودن ازما بگیرند ما کرد بوده ایم، کرد هستیم ،کرد خواهیم ماند و کرد خواهیم مرد. کرد، کرد است مهم نیست که شیعه باشد یا سنی،یهودی باشد یا مسیحی، مهم نیست که کرمانشاهی باشد یا سنندجی،مهابادی باشد یا ایلامی مهم نیست که روژهه لاتی باشد یا باشوری،روژآوایی باشد یا باکوری مهم نیست که سورانی باشد مهم این است که کرد باشیم . . . . . . . --------+++++-----+++++-----+++++ این وبلاگ به هیچ وجه سیاسی نیست، هیچ هدف سیاسی را دنبال نمی کند و مطالب آن برای نشان دادن فرهنگ غنی کوردزبانان به سایر هموطنانمان می باشد. ئاکرێ - ئامێدی - پردێ - پێنجوێن - تەقتەق - چەمچەماڵ- خانەقین - دەربەندیخان - دھۆک - دووزخورماتوو - دووبز - ڕانیە - زاخۆ - سلێمانی - کفری - کەلار - کەرکووک - کۆیە - موسڵ - ھەڵەبجە - ھەولێر - سیدەکان - سۆران - چۆمان - مێرگەسۆر- ڕەواندز باکوور ئاگری - ئامەد - ئێلح - ئەرزرۆم - ئەرزنگان - ئەفرین - ئەلەزیز - بازید - بەدلیس - جۆلەمێرگ - چەولک - دیلۆک - دێرسیم - رھا - سێرت - سێواس - سەمسوور - شرنەخ - قەرس - مدیاد - مووش - مێردین - مەرەش - مەلەتی - وان ڕۆژئاوا قامشلۆ - جزیر - حەسیچ - سه‌رێکانیێ - عەفرین - کۆبانی ڕۆژھەڵات بانە - بیجاڕ - دیواندەرە - سنە - سەقز - سەوڵاوا - کامیاران - قوروە - مەریوان - بۆکان - پیرانشار - سەردەشت - شنۆ - مەهاباد - نەقەدە - پاوە - جوانڕۆ - ڕەوانسەر - سونقوڕ - سەحنە - سەرپێڵ - قەسر - کرماشان - کەنگاوەر - گێڵان - هەرسین - ئابدانان - ئیلام - ئەیوان - دەڕەشەهر دیگولان - ده له رو - مه ران - مه لک شاهی - به دره - چه ر داول - شه روان
صفحات اختصاصی
امکانات وب


onLoad and onUnload Example

جاوا اسكریپت

كدهای جاوا وبلاگ

قالب وبلاگ